Cytron (Citrus medica) to jeden z najstarszych gatunków cytrusowych — prawdopodobnie przodek genetyczny wielu współczesnych odmian, w tym cytryny i gorzkiej pomarańczy. Owoc cytron jest olbrzymi, o niezwykle grubej, aromatycznej skórce i minimalnym miąższu — zbierany jest właśnie dla skórki, z której tłoczony jest olejek eteryczny. Profil cytronowego olejku jest bardziej kwiatowy i intensywny niż cytrynowy: słodszy, z wyraźnymi różanymi i aromatycznymi podtonami. Cytron był ceniony już w starożytności przez Żydów (etrog, używany podczas święta Sukkot) i Greków. W perfumerii wnosi klasyczną, śródziemnomorską cytrusowość z historyczną głębią.

Gałka muszkatołowa pochodzi z drzewa muszkatołowca (Myristica fragrans), rosnącego na Wyspach Banda (dawnych Wyspach Korzennych) w Indonezji. Olejek eteryczny zawarty w nasionach zawiera miristicynę, eugenol i safrol, które tworzą ciepły, korzenny, lekko słodki i drzewny zapach z pikantnymi akcentami. W perfumerii gałka muszkatołowa pełni ważną funkcję zarówno w nutach szczytowych (jej ostrość jest wyraźna na początku), jak i w sercach orientalnych i korzeni. Stanowi klasyczny składnik orientalnych i korzeniowych kompozycji, od dawnych eaux de cologne po współczesne ambrowe kreacje. Historycznie była tak cenna, że stała się przyczyną wojen kolonialnych -- Holendrzy przez stulecia utrzymywali monopol na handel gałką muszkatołową. Kwiat gałki muszkatołowej (macis) jest odrębnym składnikiem o subtelniejszym profilu.

Czarny pieprz (Piper nigrum) to jedna z najstarszych i najbardziej cenionych przypraw świata, pozyskiwana z lianowego krzewu rosnącego w tropikach. Olejek eteryczny z czarnego pieprzu, otrzymywany przez destylację parową niedojrzałych ziaren, charakteryzuje się ostrym, suchym, terpentynowym i korzeniowym zapachem z lekką nutą ziemistości i drewna. W perfumerii czarny pieprz jest klasyczną nutą szczytową dodającą kompozycjom energii, ostrości i charakteru. Świetnie komponuje się z cytrusami, drewnem, skórą i kwiatami. Przez stulecia pieprz był towarem tak cennym, że używano go jako środka płatniczego -- stąd powiedzenie <<zapłacić pieprzem>>. Dziś olejek pieprzowy jest nieodzownym składnikiem myriad kompozycji od fougère po orientale.

Turecka róża, uprawiana głównie w rejonie Isparta i Afyonkarahisar, jest największym producentem olejku różanego na świecie, zajmując ok. 60% globalnego rynku. Jej profil zapachowy jest wyraźnie różany, z lekką pieprzowością i ciepłym tłem, nieco mniej kremowy i miodowy niż bułgarska, ale równie szlachetny. Długie dzieje uprawy róż w Turcji i doświadczenie w destylacji sprawiają, że turecki olejek różany jest standardem referencyjnym dla wielu perfumerów. Doskonale integruje się z innymi komponentami zapachowymi, tworząc trwałe, eleganckie kompozycje. Najczęściej destylowany parą wodną, a absolutum uzyskuje się ekstrakcją rozpuszczalnikową.

Irys (Iris pallida) dostarcza jednego z najcenniejszych surowców naturalnych — orris butter, czyli masła iriasowego, pozyskiwanego z suszonych i leżakowanych kłączy. Cały proces trwa od trzech do pięciu lat: kłącza muszą suszyć się przez wiele sezonów, zanim irones — kluczowe związki zapachowe — osiągną pełnię. Zapach orris butter jest absolutnie wyjątkowy: pudrowy, kremowy i kwiatowy, z chłodną, aksamitną głębią i subtelną nutą marchewkową. Irys jest jednym z najbardziej ekskluzywnych i kosztownych składników perfumerii — kilogram masła iriasowego może kosztować kilkanaście tysięcy euro.

Orris — synonim korzenia irysa w języku perfumerii — pojawia się zarówno w postaci masła (beurre d'iris), absolutu, jak i materiałów syntetycznych odtwarzających jego profil. Naturalny orris pozyskuje się przez długotrwałe suszenie i destylację kłącza Iris pallida, uprawianego głównie we Włoszech. Zapach jest wyjątkowo złożony: pudrowy, kremowy, z mocno zarysowaną nutą fiołkową i subtelną ziemistą głębią. Materiał ten jest standardem jakości w kompozycjach irysowych i jednym z głównych wyróżników zapachów należących do tzw. iris family.

Fiołek wonny (Viola odorata) od wieków fascynuje perfumerów swoją unikalną właściwością: irones i jonony zawarte w absolutach fiołkowych chwilowo blokują odpowiednie receptory węchowe, przez co zapach zdaje się znikać i pojawiać na zmianę. Ta cykliczność jest jednocześnie przekleństwem i urokiem fiołka. Absolut z korzenia fiołka (orris) i z płatków różni się znacznie — korzeniowy jest kremowy i pudrowaty, płatkowy — bardziej kwiatowy i lekki. Fiołek jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumerii klasycznej, pojawiając się zarówno w kobiecych, jak i unisex kompozycjach od ponad stu lat.

Skóra jako nuta perfumeryjną evokuje zapach wyprawionej skóry -- surowej, garbowanej, niekiedy dymnej lub woskowej. W naturze nie istnieje jeden składnik odpowiadający tej nucie; jest to efekt kompozycyjny, uzyskiwany przez kombinację substancji takich jak izoeugenol, styraks, ciseol, keton brzozowy lub syntez specyficznych związków skórzanych jak Suederal czy Norlimbanol. Nuta skórowa wywodzi się z tradycji rosyjskich skór garbowanych paloną brzozą i klasycznych angielskich cuirs. W perfumerii skórzane akordy są fundamentem całej rodziny kompozycji cuir, obejmującej zarówno delikatny zamsz, jak i intensywną, ciezką skórę wojskową. Skóra jest jedną z nut najbardziej konotowanych kulturowo: kojarzy się z luksusowymi torebkami, siodłami, starymi bibliotekami i rękawicami.

Wetiweria (Chrysopogon zizanioides), zwana też trawą khus, to tropikalna trawa uprawiana głównie na Haiti, w Indiach i Indonezji. Olejek eteryczny pozyskuje się z korzeni przez destylację parową — kilogram olejku wymaga około 50–100 kg suszonych korzeni. Zapach wetiwerii jest złożony i wielowymiarowy: ziemisty, dymny, lekko gorzki, z nutami drewna, gleby po deszczu i korzennej głębi. Na skórze ewoluuje nieustannie przez wiele godzin, odkrywając kolejne warstwy. W perfumerii jest niezbędną bazą, nadając trwałości i ziemistego autorytetu — stosowana zarówno w klasycznych eleganckich zapachach, jak i surowej perfumerii niszowej.

Kastoreum to wydzielina gruczołów krokowych bobra kanadyjskiego lub europejskiego, stosowana w perfumerii od stuleci jako jeden z czterech wielkich składników zwierzęcych (obok ambry szarej, piżma i cywetu). Jego zapach jest złożony: łączy dymne, skórzane nuty z akcentami kory brzozy, smoły i lekkiej słodyczy. Po rozcieńczeniu kastoreum wnosi do kompozycji głębię, ciepło i wyraźną zwierzęcość, która sprawia, że perfumy stają się bardziej <<ludzkie>> i skórowe. W klasycznej perfumerii był nieodzownym składnikiem kreacji skórzanych (cuirs) i chyprowych. Dziś naturalne kastoreum poddane jest regulacjom CITES, a przemysł coraz chętniej sięga po syntetyczne analogi. Jego zapach jest często opisywany jako <<skórzana brzoza>>, co czyni go łatwo rozpoznawalnym nawet dla laika.

Paczula (Pogostemon cablin) to roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana głównie w Indonezji i na Filipinach. Jej olejek eteryczny pozyskiwany jest z liści przez destylację parą wodną i należy do najbardziej charakterystycznych surowców perfumerskich — rozpoznawalny niemal natychmiast ze względu na ziemisty, intensywnie drzewny i ciepły zapach. Paczula jest nieodłącznie związana z estetyką lat 60. i 70. XX wieku, jednak w rękach współczesnych perfumerów zyskuje nowe oblicze. Świeży olejek ma profil nieco ostry i zielony, który z wiekiem łagodnieje i nabiera kremowej głębi — stąd cenione są dojrzałe, leżakowane partie surowca.

Mirra to żywica pozyskiwana z kolczastych drzew z rodzaju Commiphora rosnących w suchych obszarach Afryki Wschodniej i Półwyspu Arabskiego. Jeden z najstarszych surowców perfumeryjnych świata — stosowany w starożytnym Egipcie do balsamowania, rytualnych kadzideł i medycyny — zachował swoje miejsce w nowoczesnej perfumerii bez żadnych ustępstw wobec mody. Jej zapach jest złożony: gorzki, żywiczny, dymny i ciepły z subtelną, orientalną słodyczą, która wyłania się po wyschnięciu na skórze. Mirra jest klasykiem orientalnych i sakralnych kompozycji, gdzie tworzy nieuchronne, głębokie tło.