Jeżyna rośnie dziko w całej Europie, Azji i Ameryce Północnej, a jej owoce od wieków były zbierane przez ludność wiejską. Jej aromat jest bogatszy i bardziej złożony niż maliny, z ciemną, winną głębią i lekkim akcentem tanin i zieleni. W perfumerii nuta jeżyny stosowana jest zarówno w notach głowy, jak i serca, a nawet bazy przy ciemniejszych, żywicznych interpretacjach. Łączy się doskonale z różą, piżmiem, paczoulą i wanilią, tworząc zmysłowe, dojrzałe kompozycje o charakterze późnoletnim.

Labdanum to żywica pozyskiwana z różanecznika Cistus ladanifer, rosnącego w basenie Morza Śródziemnego — głównie w Grecji, Hiszpanii i Maroku. Jej gęsty, ambrowaty i balsamiczno-skórzany profil jest jednym z najważniejszych w perfumerii — labdanum stanowi naturalne źródło ambry roślinnej i jest kluczowym składnikiem w akordach chypre i oriental. Starożytni Grecy zbierali żywicę, czesząc kozy pascące się w zaroślach cistusa. Dziś labdanum jest stosowane w formie absolutu lub żywicy i cenione za niezrównaną trwałość i głębię ambrowatego ciepła.

Czarna porzeczka to krzew rosnący dziko w Europie i Azji, ceniony za intensywne, aromatyczne owoce bogate w witaminę C. Jej zapach jest jednym z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych w świecie roślin: cierpki, zielony, lekko siarkowy aromat liści kontrastuje z ciemną, dżemową słodyczą owoców. W perfumerii stosuje się zarówno naturalny ekstrakt z pąków kwiatowych (bourgeons de cassis), jak i syntetyczne odtworzenia tego aromatu. To jedna z najpopularniejszych nut w perfumerii europejskiej, otwierająca tysiące kompozycji kwiatowo-owocowych swoją żywą, elektryzującą świeżością.

Pomarańcza jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych i powszechnie lubianych nut zapachowych w perfumerstwie — jej soczysty, słodki aromat pojawia się w tysiącach kompozycji na całym świecie. Olejek eteryczny tłoczony ze skórek dojrzałych owoców Citrus sinensis jest bogaty w limonen, który odpowiada za charakterystyczną cytrusową świeżość. Dzięki swojej dostępności i powszechnej atrakcyjności nuta pomarańczowa stanowi fundament wielu klasycznych eaux de cologne i zapachów owocowych. Mimo dużej lotności i krótkiego czasu utrzymywania się na skórze, pomarańcza pełni niezastąpioną rolę w budowaniu pierwszego wrażenia kompozycji.

Rozmaryn to jedno z najważniejszych ziół w historii perfumerii, stosowane w kompozycjach zapachowych co najmniej od czasów średniowiecznych. Olejek eteryczny z Salvia rosmarinus jest bogaty w kamfor, cyneol i pinen, które nadają mu charakterystyczny, ostry i pobudzający zapach kojarzony ze śródziemnomorskim słońcem. Roślina pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, skąd jest eksportowana na cały świat jako przyprawa, surowiec kosmetyczny i perfumeryjny. W perfumerii rozmaryn doskonale sprawdza się zarówno jako żywa, ziołowa nuta top, jak i jako aromatyczne serce fougère i cologne.

Davana to delikatna roślina z rodziny astrowatych (Artemisia pallens) uprawiana przede wszystkim w Indiach, gdzie od wieków służy jako ozdoba świątynna i składnik tradycyjnych olejków. Jej olejek eteryczny jest znany z wyjątkowej właściwości — zapach davany zmienia się w zależności od chemii skóry danej osoby, tworząc niepowtarzalny profil dla każdego nosiciela. Na skórze ujawniają się różne nuanse: u jednych bardziej owocowe i śliwkowe, u innych kwiatowe i miodowe, a u jeszcze innych wyraźnie ziołowe. W perfumerii ceniona jest za tę osobistość zapachu i zdolność do tworzenia ciepłych, orientalnych akordów. Jest składnikiem stosunkowo rzadkim, lecz niezwykle fascynującym dla twórców poszukujących głęboko osobistych kompozycji.

Kadzidło olibanum, znane po angielsku jako frankincense, to żywica pozyskiwana z drzew Boswellia rosnących w suchych regionach Półwyspu Arabskiego, Afryki Wschodniej i Indii. To jeden z najcenniejszych i najdroższych surowców w historii handlu — obok złota i mirry był prezentem o najwyższej wartości symbolicznej. Jego zapach jest wyjątkowy: chłodny, dymny, z jasnym cytrynowym otwarciem, delikatną pikantnością i mineralną głębią o niemal transcendentnym charakterze. W nowoczesnej perfumerii olibanum jest poszukiwanym surowcem zarówno w orientalnych, jak i w minimalistycznych kompozycjach uniseks.

Kadzidło jako nuta zapachowa jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych w kulturze ludzkiej — towarzyszy rytuałom religijnym, medytacji i ceremonii od tysięcy lat, od Egiptu przez Grecję i Rzym po świątynie wschodnie i zachodnie. W perfumerii termin ten oznacza zarówno żywicę olibanumową, jak i syntetyczne cząsteczki odtwarzające dymno-żywiczną, mineralną aurę spalanej żywicy. Profil jest chłodny, dymny, lekko cytrynowy i pieprzny — niezwykła kombinacja sacrum i przejrzystości. Współcześnie kadzidło jest wszechobecne w perfumach orientalnych, minimalistycznych i uniseksualnych.

Liść laurowy (Laurus nobilis) pochodzi z wawrzynu szlachetnego -- wiecznie zielonego drzewa lub krzewu z rodziny wawrzynowatych, rosnącego naturalnie w rejonie Morza Śródziemnego. Olejek eteryczny z liści zawiera 1,8-cyneol (eukaliptol), linalol i eugenol, tworząc aromatyczny, zielony, lekko eukaliptusowy i korzenny zapach. W perfumerii liść laurowy jest stosowany jako ciekawy składnik aromatyczno-ziołowy, pojawiający się w kompozycjach fougère, chyprowych i <<śródziemnomorskich>>. Dodaje kompozycjom charakteru, inteligencji i swoistej <<kuchennej>> elegancji. W mitologii greckiej wawrzyn był rośliną Apolla i symbolem chwały -- wieńce laurowe były nagrodą dla wielkich poetów i wojowników. Nuta laurowa przywołuje więc zarówno ziołowy zapach, jak i kulturową głębię antyku.

Cynamon pozyskiwany jest z kory drzew cynamonowych -- przede wszystkim Cinnamomum verum (cynamon cejloński) lub Cinnamomum cassia (cynamon chiński). Olejek cynamonowy zawiera głównie aldehyd cynamonowy, który odpowiada za charakterystyczny, ciepły, słodki i korzenno-żywiczny zapach. W perfumerii cynamon jest jedną z najchętniej stosowanych nut orientalnych -- pojawia się zarówno jako nuta szczytowa (w ostrzejszej, świeższej formie korowej), jak i w sercach i bazach kompozycji orientalnych i korzennych. Jego historia sięga starożytności: był jedną z najbardziej pożądanych przypraw, cenioną przez Egipcjan, Greków i Arabów. Ciekawostką jest, że to co w sklepach sprzedawane jest jako <<cynamon>> to zazwyczaj tańsza kasja, a nie szlachetny cynamon cejloński.

Goździki (Syzygium aromaticum) to suszone pąki kwiatowe wiecznie zielonego drzewa z rodziny mirtowatych, rosnącego na Wyspach Moluckich w Indonezji. Olejek goździkowy zawiera ponad 70-80% eugenolu -- związku odpowiedzialnego za charakterystyczny, intensywny, pikantny i lekko słodki zapach. W perfumerii goździki są klasycznym składnikiem korzennych, orientalnych i szyprowych kompozycji, gdzie dodają ciepła i pikantnej głębi. Eugenol jest również cenionym składnikiem w dentystyce (środek dezynfekcji i zneczulania), co sprawia, że zapach goździków dla wielu kojarzy się z gabinetem stomatologicznym. Dawniej goździki były jedną z najcenniejszych przypraw świata -- arabscy kupcy przez stulecia utrzymywali tajemnicę ich pochodzenia. W XVII w. jedna funta goździków mogła kosztować równowartość siedmiu gramów złota.

Janowiec jest krzewem powszechnie spotykanym na wybrzeżach Morza Śródziemnego, gdzie pokrywa suche, słoneczne zbocza intensywnie żółtymi kwiatami. Absolut janowcowy pozyskuje się metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej — zapach jest bogaty i złożony: miodowy, kwiatowy, z charakterystyczną słodkawą i lekko gumową bazą. W perfumerii stanowi rzadki i ceniony surowiec naturalny, nadający kompozycjom ciepły, słoneczny, prowansalski charakter. Bywa zestawiany z labdanum, heliotopem i innymi surowcami śródziemnomorskimi.

Nasiona selera (Apium graveolens) to niepozorny składnik perfumeryjny o zaskakująco intensywnym, złożonym aromacie. Olejek eteryczny z nasion selera zawiera ftalidy — związki charakterystyczne wyłącznie dla tej rośliny — nadające mu niepowtarzalną, zielono-korzeniową głębię z metaliczno-gorzką nutą. W perfumerii nasiona selera stosowane są jako ciekawy, niestandardowy akcent zielono-ziołowy, wnosząc roślinność bliską warzywnikowi i pikantność bliską pieprzu. Dobrze harmonizują z ziołowymi kompozycjami, zieloną herbatą i morską solą. Ciekawostką jest, że seler był czczony w starożytnej Grecji i Egipcie — wieńce z selera dekorowano grobowce, a roślina symbolizowała żałobę i wieczność.

Róża jest niekwestionowaną królową perfumerii, obecną w kompozycjach od tysiącleci i w niezmieniony sposób fascynującą twórców zapachów na całym świecie. Jej zapach to świat sam w sobie: może być słodka lub ostra, zmysłowa lub chłodna, owocowa lub zielona — w zależności od odmiany, regionu uprawy i metody ekstrakcji. Do najcenniejszych surowców należą absolutum Rosa damascena z Bułgarii i Turcji oraz absolutum Rosa centifolia z Grasse. Współcześnie większość zapachów zawierających różę korzysta z bogatej palety syntetycznych związków różanopochodnych: geraniol, citronellol, damascenon, damascon. Róża jest materiałem żywym, zmiennym i nieskończenie złożonym — każda interpretacja perfumeryjna jest własną historią.

Drewno agarowe (oud) jest najbardziej luksusowym i pożądanym surowcem perfumeryjnym świata — jego cena może przekraczać cenę złota. Słowo „oud” pochodzi z arabskiego i oznacza właśnie tę wyjątkową żywicę wytwarzaną przez drzewa z rodzaju Aquilaria w odpowiedzi na infekcję grzybiczą. Różne regiony produkcji — Indie, Kambodża, Malezja, Laos — dają oud o odmiennych profilach: od słodkawych, kwiatowych oud indyjskich do bardziej dymnych i zwierzęcych oud kambodżańskich. W zachodniej perfumerii oud stał się synonimem ekstrawagancji i orientalnej głębi, a zarazem jednym z symboli rosnącej globalnej mody na zapachy Bliskiego Wschodu.

Opoponaks, znany też jako słodka mirra, pochodzi z żywicy Commiphora guidottii — drzewa bliskiego krewniaka mirry, rosnącego w Etiopii i Somalii. W przeciwieństwie do typowej mirry jego profil jest wyraźnie słodszy, bardziej miodowy i waniliowy, z delikatnym ciepłym pieprzem w tle. W starożytności używany był jako składnik kadzideł i środków medycznych przez Greków i Egipcjan. Współcześnie opoponaks jest cennym surowcem orientalnych i ambrowych kompozycji, gdzie wnosi słodkie, miodowo-żywiczne ciepło niepowtarzalne wśród innych naturalnych żywic.

Paczula (Pogostemon cablin) to roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana głównie w Indonezji i na Filipinach. Jej olejek eteryczny pozyskiwany jest z liści przez destylację parą wodną i należy do najbardziej charakterystycznych surowców perfumerskich — rozpoznawalny niemal natychmiast ze względu na ziemisty, intensywnie drzewny i ciepły zapach. Paczula jest nieodłącznie związana z estetyką lat 60. i 70. XX wieku, jednak w rękach współczesnych perfumerów zyskuje nowe oblicze. Świeży olejek ma profil nieco ostry i zielony, który z wiekiem łagodnieje i nabiera kremowej głębi — stąd cenione są dojrzałe, leżakowane partie surowca.

Mirra to żywica pozyskiwana z kolczastych drzew z rodzaju Commiphora rosnących w suchych obszarach Afryki Wschodniej i Półwyspu Arabskiego. Jeden z najstarszych surowców perfumeryjnych świata — stosowany w starożytnym Egipcie do balsamowania, rytualnych kadzideł i medycyny — zachował swoje miejsce w nowoczesnej perfumerii bez żadnych ustępstw wobec mody. Jej zapach jest złożony: gorzki, żywiczny, dymny i ciepły z subtelną, orientalną słodyczą, która wyłania się po wyschnięciu na skórze. Mirra jest klasykiem orientalnych i sakralnych kompozycji, gdzie tworzy nieuchronne, głębokie tło.

Drewno gwajakowe pochodzi z Bulnesia sarmientoi, drzewa rosnącego w Gran Chaco — suchym regionie Ameryki Południowej obejmującym Argentynę, Paragwaj i Boliwię. Jego olejek eteryczny jest wyjątkowy ze względu na intensywną, różowo-drzewną woń, która w naturalny sposób łączy aspekty kwiatowe z drzewnymi. W perfumerstwie drewno gwajakowe jest cenione jako składnik tworzący naturalny pomost między sercem kwiatowym a drzewną bazą kompozycji. Niestety, nadmierne wycinanie drzew spowodowało, że Bulnesia sarmientoi znalazła się na liście gatunków zagrożonych CITES, co skłoniło branżę perfumeryjną do poszukiwania zrównoważonych źródeł lub syntetycznych alternatyw.

Mech jako nuta zapachowa w perfumerii to szerokie pojęcie obejmujące różne rodzaje mchów i porostów stosowanych dla oddania wilgotnego, leśnego charakteru zapachu. Najważniejszym składnikiem z tej kategorii jest mech dębowy (Evernia prunastri) — porost używany od stulecia w kompozycjach chyprowych i fougère, dziś regulowany ze względu na potencjał alergiczny. W nowoczesnej perfumerii mech bywa odtwarzany za pomocą syntetycznych składników lub naturalnych ekstraktów z innych gatunków. Wnosi do kompozycji wilgoć, mineralność i organiczną głębię, która kotwiczy bazę i nadaje jej lesistego, pierwotnego charakteru. Klasyczne kompozycje chyprowe opierały się na triadzie bergamot-mech dębowy-labdanum, która stała się fundamentem całej rodziny zapachowej.

Mech dębowy (Evernia prunastri) to porost rosnący na korze dębu, cedru i innych drzew strefy umiarkowanej. Absolut pozyskiwany jest metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej i należy do najważniejszych surowców w historii perfumerii — był kluczowym składnikiem klasycznych kompozycji chypre i fougère, nadając im charakterystyczną, leśną ciemność. Ze względu na potencjał alergizujący wywoływany przez atranol i chloroatranol, stosowanie naturalnego absolutu mechu dębowego zostało w UE surowo ograniczone przez IFRA. Współcześnie zastępuje się go syntetycznymi odpowiednikami lub starannie oczyszczonymi frakcjami. Zapach jest ziemisty, nieco gorzki, głęboko leśny — jedyny w swoim rodzaju.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

Cedr jest jedną z najszerzej stosowanych nut drzewnych w perfumerstwie i stanowi fundament niezliczonych kompozycji od eaux de cologne po ciężkie orientalne bazy. W naturze cedry rosnące w Atlasie, Himalajach i Libanie różnią się profilem aromatycznym, jednak wszystkie łączy charakterystyczna sucha, żywiczna głębia. Olejek cedrowy jest pozyskiwany przez destylację parową z drewna i trocin pozostałych po przeróbce drewna, co czyni go surowcem stosunkowo zrównoważonym środowiskowo. W kompozycjach pełni rolę eleganckiej, stabilnej bazy, która wzmacnia trwałość innych składników i nadaje kompozycji maskulinistyczny, leśny charakter.

Ambra szara (ambergris) to jedna z najbardziej legendarnych substancji w historii perfumerii -- powstaje w przewodzie pokarmowym kaszalota jako reakcja na podrażnienie łupinami kalmarów. Świeżo wydalona ma nieprzyjemny aromat, lecz po wieloletniej oksydacji na powierzchni oceanów przybiera wyjątkowy profil: morski, słodkawy, zwierzęcy, z fenomenalną trwałością i zdolnością do amplifikowania innych składników. Dziś jest prawnie chroniona i bardzo rzadka -- większość współczesnych kompozycji stosuje syntetyczne odpowiedniki (Ambroxan, Cetalox). Znana już faraonów egipskich i arabskim kupcom X wieku, ambra jest jedną z najcenniejszych substancji naturalnych na świecie.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Czystek siwy (Cistus incanus) rośnie dziko w basenie Morza Śródziemnego — na kamienistych zboczach i w suchych zaroślach Grecji, Włoch i Hiszpanii. Jego aromatyczna żywica ma profil zbliżony do labdanum, lecz bardziej ziołowy i mniej słodki, z wyraźną suchą, mineralną nutą. W perfumerii stosowany jest jako naturalne źródło żywiczno-ambrowego tła, szczególnie cenione w naturalnych i botanicznych kompozycjach. Roślina jest wyjątkowo odporna na suszę — w gorące dni jej lepkie łodyżki wydzielają intensywny aromat wyczuwalny z daleka. Czystek jest też tradycyjnie stosowany w ziołolecznictwie śródziemnomorskim i jest przedmiotem rosnącego zainteresowania badań naukowych.