Kwiat gałki muszkatołowej, zwany macis lub płatkiem muszkatołowym, to czerwonawa, siatkowa osłonka otaczająca nasiono gałki muszkatołowej. Jego aromat jest delikatniejszy i bardziej kwiatowy niż samej gałki, z nutami pieprzu, eugenolu i subtelnej kwiatowej słodyczy, zupełnie inny od ostrego aromatu samego nasiona. W XVI i XVII wieku macis był uważany za cenniejszy od gałki muszkatołowej i używany jako waluta w handlu korzennym. W perfumerii kwiat gałki muszkatołowej nadaje kompozycjom elegancki, korzenno-kwiatowy charakter, ceniony zarówno w orientalach, jak i w zapachach unisex.

Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Cedr jest jedną z najszerzej stosowanych nut drzewnych w perfumerstwie i stanowi fundament niezliczonych kompozycji od eaux de cologne po ciężkie orientalne bazy. W naturze cedry rosnące w Atlasie, Himalajach i Libanie różnią się profilem aromatycznym, jednak wszystkie łączy charakterystyczna sucha, żywiczna głębia. Olejek cedrowy jest pozyskiwany przez destylację parową z drewna i trocin pozostałych po przeróbce drewna, co czyni go surowcem stosunkowo zrównoważonym środowiskowo. W kompozycjach pełni rolę eleganckiej, stabilnej bazy, która wzmacnia trwałość innych składników i nadaje kompozycji maskulinistyczny, leśny charakter.

Mandarynka (Citrus reticulata) jest jedną z najsłodszych i najprzyjemniejszych nut cytrusowych w perfumerii — jej olejek, tłoczony ze skórki, jest mniej kwaśny i agresywny niż cytrynowy, z dominującą, ciepłą owocową słodyczą. Mandarynka pochodzi z Azji, gdzie jest uprawiana od starożytności, a jej europejska nazwa pochodzi od mandaryńskich urzędników cesarskich w Chinach. Olejek mandarynkowy zawiera w wysokim stężeniu estry i aldehydy, nadające mu charakterystyczną, prawie owocowo-cukrową soczystość. W perfumerii jest wyjątkowo wszechstronny: sprawdza się w kompozycjach dla dzieci, w owocowych fruktalach, a także w ciepłych orientach, gdzie pełni rolę łagodnej cytrusowej nuty.

Rumianek jest rośliną o wyjątkowym profilu zapachowym — jabłkowo-słodkim z wyraźną ziołową nutą. W perfumerii używa się olejku eterycznego z Matricaria chamomilla (rumianek pospolity), który dzięki zawartości chamazulenu ma charakterystyczny niebieskawozielony kolor. Jego zapach jest ciepły, kojący i delikatnie owocowy, z tłem gorzkiej ziołowości. W piramidzie pojawia się najczęściej jako nuta serca lub wstępu, nadając kompozycjom charakter botaniczny i aptekarsko-ziołowy. Stanowi element typowy dla zapachów herbaciano-ziołowych i wellness.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Głóg pospolity (Crataegus monogyna) kwitnie w maju obfitymi gronami białych kwiatków o charakterystycznym zapachu — słodkim, lekko migdałowym, ale z wyraźnym indolowym, niemal zwierzęcym podtonem, który czyni go niejednoznacznym i fascynującym. W perfumerii głóg bywa stosowany jako składnik eleganckich, florystycznych kompozycji — szczególnie w klasycznym stylu angielskim i francuskim. Naturalna ekstrakcja olejku jest trudna, dlatego nuta głogu odtwarzana jest syntetycznie przy użyciu anisylalkoholu i podobnych związków.

Cytryna jest jednym z najpowszechniej stosowanych składników perfumeryjnych na świecie — jej olejek eteryczny, tłoczony na zimno ze skórki, zawiera ponad 70% limonenu, który odpowiada za charakterystyczną, świeżą kwasowość. Cytryna jest obecna w perfumach od stuleci: to jeden z filarów tradycyjnych wód kolońskich, które wywodzą się z XVIII-wiecznego Kolonii. Zapach skórki cytrynowej jest żywszy i bardziej złożony niż sam sok — obejmuje kwiatowe, trawiste i żywiczne podtony obok dominującego cierpko-kwasowego cytrusu. Ze względu na szybką ulotność olejku, w kompozycjach stosuje się też syntetyczne odpowiedniki i mikrokapsułkowanie.

Liść fiołka pochodzi z rośliny Viola odorata — tej samej, której kwiaty są źródłem słodkiego, pudrowego aromatu. Sam liść ma jednak zupełnie inny charakter: zielony, chłodny i wodnisty, z wyraźną roślinną ostrością i lekką metaliczną nutą, przypominającą świeżo skoszony ogórek lub zroszoną łąkę. W perfumerii liść fiołka jest klasycznym składnikiem zielonych i kwiatowych głów oraz serc — wnosi ożywczą, naturalną świeżość, która otwiera i rozjaśnia kompozycję. Szczególnie ceniony w kompozycjach chyprowych i fougère, gdzie łączy się z innymi zielonymi akordami. Za charakterystyczny zapach odpowiada przede wszystkim 2,6-nonadienal — jeden z kluczowych związków aldehyd o silnym zielono-wodnistym profilu.

Gałka muszkatołowa pochodzi z drzewa muszkatołowca (Myristica fragrans), rosnącego na Wyspach Banda (dawnych Wyspach Korzennych) w Indonezji. Olejek eteryczny zawarty w nasionach zawiera miristicynę, eugenol i safrol, które tworzą ciepły, korzenny, lekko słodki i drzewny zapach z pikantnymi akcentami. W perfumerii gałka muszkatołowa pełni ważną funkcję zarówno w nutach szczytowych (jej ostrość jest wyraźna na początku), jak i w sercach orientalnych i korzeni. Stanowi klasyczny składnik orientalnych i korzeniowych kompozycji, od dawnych eaux de cologne po współczesne ambrowe kreacje. Historycznie była tak cenna, że stała się przyczyną wojen kolonialnych -- Holendrzy przez stulecia utrzymywali monopol na handel gałką muszkatołową. Kwiat gałki muszkatołowej (macis) jest odrębnym składnikiem o subtelniejszym profilu.

Cedr jest jedną z najszerzej stosowanych nut drzewnych w perfumerstwie i stanowi fundament niezliczonych kompozycji od eaux de cologne po ciężkie orientalne bazy. W naturze cedry rosnące w Atlasie, Himalajach i Libanie różnią się profilem aromatycznym, jednak wszystkie łączy charakterystyczna sucha, żywiczna głębia. Olejek cedrowy jest pozyskiwany przez destylację parową z drewna i trocin pozostałych po przeróbce drewna, co czyni go surowcem stosunkowo zrównoważonym środowiskowo. W kompozycjach pełni rolę eleganckiej, stabilnej bazy, która wzmacnia trwałość innych składników i nadaje kompozycji maskulinistyczny, leśny charakter.

Drzewo sandałowe (Santalum album) jest jednym z najważniejszych surowców perfumeryjnych świata, stosowanym od ponad czterech tysięcy lat w Indiach, Chinach i na Bliskim Wschodzie do celów ceremonialnych, religijnych i kosmetycznych. Olejek z sandałowca białego zawiera przede wszystkim α-santalol i β-santalol — dwa terpeny odpowiadające za jego charakterystyczny, kremowy, nieco dymny i głęboko drewniany aromat. Najwyżej ceniony jest sandałowiec z regionu Mysore w stanie Karnataka w Indiach, choć jego dostępność drastycznie spadła z powodu nadmiernego wycinania i surowych przepisów indyjskich o ochronie. W perfumerstwie sandałowiec jest absolutnym klasykiem — pojawia się w większości orientalnych i drzewnych kompozycji jako niezastąpiony składnik bazowy.

Goździk-kwiat (Dianthus caryophyllus) to klasyczny kwiat o intensywnym, korzenno-kwiatowym zapachu — zawdzięczanym przede wszystkim eugenolowi, temu samemu związkowi, który odpowiada za zapach przyprawy goździkowej (Syzygium aromaticum). Olejek z kwiatów Dianthus jest rzadki i kosztowny — w perfumerii częściej stosuje się syntetyczny eugenol lub izoeugenol. Goździk kwiatowy nadaje kompozycjom elegancki, korzenno-florystyczny charakter — kojarzący się z klasyczną elegancją i nieco retro estetyką. Był jednym z ulubionych składników perfumerii XIX i początku XX wieku.

Wiciokrzew (honeysuckle) to pnącze o kwiatach słynących z intensywnie słodkiego, miodowo-kwiatowego zapachu. Dwa gatunki są szczególnie cenione perfumeryjnie: europejski Lonicera periclymenum i azjatycki Lonicera japonica. Naturalne olejki eteryczne z wiciokrzewu są trudne do uchwycenia — kwiaty wydzielają zapach głównie nocą i słabo poddają się destylacji, dlatego w perfumerii dominują odtworzenia syntetyczne. Profil wiciokrzewu jest słodki jak miód, kwiatowy jak lilia i lekko zielony jak świeże listowie — kojarzony powszechnie z letnim ogrodem. W kompozycjach nadaje lekki, radosny, kwiatowo-miodowy charakter, dobrze wpisując się w świeże florenty i zielone akwatyczy.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Konwalia jest jedną z ulubionych nut perfumerii, a zarazem kwiatem, który niemal w ogóle nie poddaje się ekstrakcji naturalnej — jego olejek eteryczny jest praktycznie niemożliwy do uchwycenia metodami destylacji parą wodną. Dlatego zapach konwalii w perfumach jest zawsze odtwarzany syntetycznie, przede wszystkim przy użyciu hydroxycitronellalu i kompozytów muguetowych. Profil zapachu jest przeźroczysty, zielono-kwiatowy i chłodny — idealnie oddaje wiosenną świeżość. Jest jedną z najczęściej stosowanych nut kwiatowych zarówno w perfumerii masowej, jak i niszowej.

Skóra jako nuta perfumeryjną evokuje zapach wyprawionej skóry -- surowej, garbowanej, niekiedy dymnej lub woskowej. W naturze nie istnieje jeden składnik odpowiadający tej nucie; jest to efekt kompozycyjny, uzyskiwany przez kombinację substancji takich jak izoeugenol, styraks, ciseol, keton brzozowy lub syntez specyficznych związków skórzanych jak Suederal czy Norlimbanol. Nuta skórowa wywodzi się z tradycji rosyjskich skór garbowanych paloną brzozą i klasycznych angielskich cuirs. W perfumerii skórzane akordy są fundamentem całej rodziny kompozycji cuir, obejmującej zarówno delikatny zamsz, jak i intensywną, ciezką skórę wojskową. Skóra jest jedną z nut najbardziej konotowanych kulturowo: kojarzy się z luksusowymi torebkami, siodłami, starymi bibliotekami i rękawicami.

Wetiweria (Chrysopogon zizanioides), zwana też trawą khus, to tropikalna trawa uprawiana głównie na Haiti, w Indiach i Indonezji. Olejek eteryczny pozyskuje się z korzeni przez destylację parową — kilogram olejku wymaga około 50–100 kg suszonych korzeni. Zapach wetiwerii jest złożony i wielowymiarowy: ziemisty, dymny, lekko gorzki, z nutami drewna, gleby po deszczu i korzennej głębi. Na skórze ewoluuje nieustannie przez wiele godzin, odkrywając kolejne warstwy. W perfumerii jest niezbędną bazą, nadając trwałości i ziemistego autorytetu — stosowana zarówno w klasycznych eleganckich zapachach, jak i surowej perfumerii niszowej.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Paczula (Pogostemon cablin) to roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana głównie w Indonezji i na Filipinach. Jej olejek eteryczny pozyskiwany jest z liści przez destylację parą wodną i należy do najbardziej charakterystycznych surowców perfumerskich — rozpoznawalny niemal natychmiast ze względu na ziemisty, intensywnie drzewny i ciepły zapach. Paczula jest nieodłącznie związana z estetyką lat 60. i 70. XX wieku, jednak w rękach współczesnych perfumerów zyskuje nowe oblicze. Świeży olejek ma profil nieco ostry i zielony, który z wiekiem łagodnieje i nabiera kremowej głębi — stąd cenione są dojrzałe, leżakowane partie surowca.

Fasola tonka (Dipteryx odorata) to nasiona tropikalnego drzewa z rodziny motylkowatych, rosnącego w Ameryce Południowej -- szczególnie w Wenezueli i Brazylii. Charakterystyczny, słodki zapach zawdzięcza wysokiej zawartości kumaryny -- związku o charakterze waniliowym z akcentami migdałów, tytoniu i świeżo skoszonego siana. Kumaryna była jedną z pierwszych cząsteczek syntetycznie wyprodukowanych na potrzeby perfumerii (1868 r.), co uczyniło fasolę tonka pośrednim katalizatorem nowoczesnego przemysłu zapachowego. W perfumach fasola tonka jest klasyczną nutą bazową o ogromnej trwałości i złożoności -- zmysłowa, ciepła i aksamitna. Stosowana od klasycznych fougère po nowoczesne orientale. W USA kumaryna jest ograniczona w produktach spożywczych, jednak jej stosowanie w perfumach pozostaje powszechne.