Gorzka pomarańcza (Citrus aurantium var. amara) jest niezwykłą rośliną — ze wszystkich jej części można uzyskać cenne surowce perfumeryjne: olejek ze skórki (bigarade), neroli z kwiatów i petitgrain z liści. Sam olejek ze skórki gorzkiej pomarańczy jest intensywniejszy i żywiczo-gorzkawy, wyraźnie różniący się od słodkiej odmiany. Był stosowany w starożytnych recepturach arabskich i był podstawowym składnikiem pierwszych europejskich perfum renesansowych. Współcześnie gorzka pomarańcza wraca do łask w niszowej perfumerii jako alternatywa dla syntetycznych aromatów, doceniana za złożoność i historyczną głębię.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Cytryna jest jednym z najpowszechniej stosowanych składników perfumeryjnych na świecie — jej olejek eteryczny, tłoczony na zimno ze skórki, zawiera ponad 70% limonenu, który odpowiada za charakterystyczną, świeżą kwasowość. Cytryna jest obecna w perfumach od stuleci: to jeden z filarów tradycyjnych wód kolońskich, które wywodzą się z XVIII-wiecznego Kolonii. Zapach skórki cytrynowej jest żywszy i bardziej złożony niż sam sok — obejmuje kwiatowe, trawiste i żywiczne podtony obok dominującego cierpko-kwasowego cytrusu. Ze względu na szybką ulotność olejku, w kompozycjach stosuje się też syntetyczne odpowiedniki i mikrokapsułkowanie.

Mandarynka (Citrus reticulata) jest jedną z najsłodszych i najprzyjemniejszych nut cytrusowych w perfumerii — jej olejek, tłoczony ze skórki, jest mniej kwaśny i agresywny niż cytrynowy, z dominującą, ciepłą owocową słodyczą. Mandarynka pochodzi z Azji, gdzie jest uprawiana od starożytności, a jej europejska nazwa pochodzi od mandaryńskich urzędników cesarskich w Chinach. Olejek mandarynkowy zawiera w wysokim stężeniu estry i aldehydy, nadające mu charakterystyczną, prawie owocowo-cukrową soczystość. W perfumerii jest wyjątkowo wszechstronny: sprawdza się w kompozycjach dla dzieci, w owocowych fruktalach, a także w ciepłych orientach, gdzie pełni rolę łagodnej cytrusowej nuty.

Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Mirt pospolity był rośliną świętą w starożytnej Grecji i Rzymie, poświęconą Afrodycie i Wenus — stosowano go w girlandach ślubnych i rytuałach. Kwiaty, liście i owoce Myrtus communis są aromatyczne, a olejek eteryczny z rośliny jest świeży, ziołowy i lekko kamforowy, z kwiatową i słodkawą głębią. W perfumerii mirt pojawia się zarówno w nutach głowy, jak i serca — wnosi śródziemnomorską świeżość skojarzoną ze słońcem i solą Morza Śródziemnego. Stosowany w zapachach unisex, wodnych i śródziemnomorskich.

Rozmaryn to jedno z najważniejszych ziół w historii perfumerii, stosowane w kompozycjach zapachowych co najmniej od czasów średniowiecznych. Olejek eteryczny z Salvia rosmarinus jest bogaty w kamfor, cyneol i pinen, które nadają mu charakterystyczny, ostry i pobudzający zapach kojarzony ze śródziemnomorskim słońcem. Roślina pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, skąd jest eksportowana na cały świat jako przyprawa, surowiec kosmetyczny i perfumeryjny. W perfumerii rozmaryn doskonale sprawdza się zarówno jako żywa, ziołowa nuta top, jak i jako aromatyczne serce fougère i cologne.

Neroli to olejek eteryczny destylowany z kwiatów gorzkiej pomarańczy (Citrus aurantium), a jego nazwa pochodzi od księżnej Neroli, Anne-Marie de la Trémoille, która w XVII wieku spopularyzowała go na dworze królewskim. Ceniony jest jako jeden z najdroższych i najbardziej szlachetnych składników perfumeryjnych — do uzyskania kilograma olejku potrzeba ponad tysiąca kilogramów świeżych kwiatów. Jego zapach łączy kwiatową słodycz z cytrusową świeżością, lekką goryczką i urzekającą podnutą zieleni, co czyni go idealnym składnikiem wód kolońskich i flankalnich. Neroli stanowi serce legendarnych eaux de cologne i jest nieodzownym elementem wielu klasycznych kompozycji perfumeryjnych.

Afrykański kwiat pomarańczy pochodzi z upraw gorzkiej pomarańczy w Afryce Północnej — przede wszystkim w Tunezji, Maroku i Egipcie, które dostarczają większości światowych zasobów naturalnych absolutów i olejków neroli. Surowiec afrykański jest często intensywniejszy i bardziej miodowo-słodki niż europejskie odpowiedniki z Grasse, co wynika z różnic klimatycznych i agrotechnicznych. W perfumerii jest składnikiem popularnych orientalnych i kwiatowo-wschodnich kompozycji, szczególnie tych ukierunkowanych na rynek arabski i bliskowschodni, gdzie kwiat pomarańczy ma głęboko zakorzenione tradycje zapachowe. Doskonale sprawdza się zarówno w nutach głowy, jak i w sercu.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Pittosporum, zwany też japońskim tobirem, jest krzewem o gęstych, kremowobiałych kwiatostanach o bardzo intensywnym zapachu. Aromat jest bogaty, kremowo-kwiatowy i słodki, z wyraźnym podtonem skórki pomarańczowej i migdałów — profil kojący i egzotyczny zarazem. W perfumerii pittosporum jest surowcem rzadkim, stosowanym przede wszystkim w niszowych, kwiatowo-kremowych kompozycjach. Jego oryginalność polega na połączeniu bieli kwiatowej z owocową, cytrusową słodyczą.

Piżmowa malwa (Malva moschata) to wieloletnia roślina z rodziny ślazowatych, występująca w Europie i Azji Zachodniej, ceniona w tradycyjnym zielarstwie i ogrodnictwie. Jej nazwa pochodzi od delikatnego, piżmowego zapachu liści i kwiatów, który uwalnia się po ich roztarciu. W perfumerii jest to rzadka i specjalistyczna nuta -- jej olejek eteryczny lub absolut dostarcza subtelnego połączenia piżmowości z zielonymi, lekko kwiatowymi akcentami. Jest stosowana głównie w naturalnych kompozycjach botanicznych i artystycznych perfumach niszowych jako bardziej organiczna alternatywa dla syntetycznych piżm. Ciekawostką jest, że piżmowa malwa jest źródłem mallow'owych not roślinnych w niektórych tradycyjnych recepturach angielskich i śródziemnomorskich wodach kolońskich.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Malwa jest rośliną o wielowiekowej tradycji leczniczej w Europie i Azji — jej miękkie, owłosione liście i delikatne, różowo-fioletowe kwiaty od dawna stosowano w leczeniu stanów zapalnych. Zapach malwy jest łagodny i delikatny — lekko kwiatowy, ziołowy, bez wyrazistej ostrości. W perfumerii stanowi rzadkość, stosowana bywa jako subtelny, zielony element kompozycji botanicznych lub w niszowych zapachach inspirowanych naturą łąk. Jej rola jest dyskretna — bardziej teksturalna niż dominująca.

Arcydzięgiel, zwany też dzięgielem lekarskim, to imponująca roślina z rodziny selerowatych rosnąca dziko w wilgotnych, chłodnych rejonach Europy Północnej i Azji. W perfumerii stosuje się zarówno olejek eteryczny z nasion, jak i absolut z korzenia, które różnią się profilem — nasiona są bardziej korzenne i pieprzne, a korzeń głębszy, ziemisty i żywiczny. Arcydzięgiel był ceniony przez mnichów karmelitów i jest składnikiem historycznych nalewek leczniczych, co nadaje mu wyjątkową kulturową aurę. W kompozycjach zapachowych wnosi charakterystyczny ziołowo-korzenny akcent budujący pomosty między głową a sercem lub nadający kompozycji niepokojącej, archaicznej głębi. Jest klasycznym składnikiem tradycyjnych wód kolońskich i nowoczesnych zapachów unisex.