Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Zielona mandarynka to olejek pozyskiwany ze skórek niedojrzałych owoców mandarynki, zbieranych wcześniej niż te przeznaczone do spożycia. W odróżnieniu od dojrzałej mandarynki, zielona odmiana ma mniej słodyczy, za to więcej zielonej, roślinnej świeżości — zbliżając się zapachem do petitgrain. Używana jest przede wszystkim jako składnik letnich i wiosennych kompozycji zapachowych, gdzie wnosi naturalną energię i czystość. Ciekawostką jest, że wiele olejków określanych jako „zielona mandarynka” jest w rzeczywistości pozyskiwanych z tej samej odmiany co zwykła mandarynka — różnica leży wyłącznie w czasie zbioru owocu.

Grejpfrut (Citrus paradisi) to hybryda pomarańczy i pomelo, znana od XVIII wieku — jej nazwa pochodzi od groniastego układu owoców rosnących w kiściach jak winogrona. Olejek eteryczny ze skórki grejpfruta zawiera nootkatone — związek odpowiedzialny za charakterystyczną, musującą goryczkę — oraz linalol i inne monoterpeny. Grejpfrut stał się w XX wieku symbolem świeżości i czystości w perfumerii, szczególnie po popularyzacji zapachów sportowych i aquatycznych. Olejek ma jednak bardzo krótki czas trwania, dlatego perfumerzy często wspomagają go syntetycznym nootkatonem lub estrami grejpfrutowymi. Idealny otwieracz do sportowych, zielonych i wodnych kompozycji.

Petitgrain to olejek eteryczny destylowany z liści i młodych gałązek gorzkiej pomarańczy lub innych drzew cytrusowych — jego nazwa pochodzi od starych procesów produkcji, gdy pozyskiwano go z małych, niedojrzałych owoców (fr. petit grain — małe ziarno). Zapach jest bardziej zielony i drzewisty niż neroli czy bergamotki, z wyraźną trawiastą, nieco aromatyczną nutą. W perfumerstwie jest ceniony jako składnik nadający kompozycjom maskulinistyczną, suchą elegancję — pojawia się licznie w zapachach dla mężczyzn i klasycznych eau de cologne. Najwyżej cenione są odmiany petitgrain paraguajskiego, który uznawany jest za standard jakości w branży.

Bazylia pochodzi z tropikalnych rejonów Azji i Afryki, lecz dziś jest uprawiana na całym świecie — szczególnie cenione są odmiany z Indii, Wietnamu i regionu śródziemnomorskiego. Jej olejek eteryczny zawiera przede wszystkim linalol i eugenol, co nadaje mu słodki, ziołowy i lekko goździkowy charakter. W perfumerii bazylia jest klasycznym składnikiem głowy w świeżych, cytrusowych i zielonych kompozycjach — pojawia się w tradycyjnych wodach kolońskich i fougère. Dobrze harmonizuje z cytrusami, lawendą i drzewnymi nutami, wnosząc energię i roślinną czystość. Interesujące jest, że różne odmiany botaniczne bazylii — tajska, tulsi, cytrynowa — mają wyraźnie odmienne profile zapachowe, co daje perfumiarzom szeroki wachlarz możliwości.

Kminek zwyczajny (Carum carvi) to dwuletnia roślina z rodziny selerowatych, powszechnie uprawiana w Europie Środkowej, Skandynawii i Azji. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie karwon i limonen, które tworzą charakterystyczny, lekko anyżowy, ziołowy i korzenny zapach. W perfumerii kminek jest składnikiem stosunkowo rzadkim -- poza Europą bywa traktowany jako specyfika regionalna. Dodaje kompozycjom ziołowo-korzennego wymiaru z nieco <<kuchennym>> i intymnym charakterem. Kminek jest tradycyjnym składnikiem polskiego, czeskiego i skandynawskiego chleba żytniego oraz likierów (kümmel), co sprawia, że jego zapach silnie rezonuje kulturowo. W perfumii bardziej nowoczesnej kminek pojawia się w herbalnych i ziołowych kompozycjach poszukujących europejskiej tożsamości.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Orris — synonim korzenia irysa w języku perfumerii — pojawia się zarówno w postaci masła (beurre d'iris), absolutu, jak i materiałów syntetycznych odtwarzających jego profil. Naturalny orris pozyskuje się przez długotrwałe suszenie i destylację kłącza Iris pallida, uprawianego głównie we Włoszech. Zapach jest wyjątkowo złożony: pudrowy, kremowy, z mocno zarysowaną nutą fiołkową i subtelną ziemistą głębią. Materiał ten jest standardem jakości w kompozycjach irysowych i jednym z głównych wyróżników zapachów należących do tzw. iris family.

Mech dębowy (Evernia prunastri) to porost rosnący na korze dębu, cedru i innych drzew strefy umiarkowanej. Absolut pozyskiwany jest metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej i należy do najważniejszych surowców w historii perfumerii — był kluczowym składnikiem klasycznych kompozycji chypre i fougère, nadając im charakterystyczną, leśną ciemność. Ze względu na potencjał alergizujący wywoływany przez atranol i chloroatranol, stosowanie naturalnego absolutu mechu dębowego zostało w UE surowo ograniczone przez IFRA. Współcześnie zastępuje się go syntetycznymi odpowiednikami lub starannie oczyszczonymi frakcjami. Zapach jest ziemisty, nieco gorzki, głęboko leśny — jedyny w swoim rodzaju.

Ambra szara (ambergris) to jedna z najbardziej legendarnych substancji w historii perfumerii -- powstaje w przewodzie pokarmowym kaszalota jako reakcja na podrażnienie łupinami kalmarów. Świeżo wydalona ma nieprzyjemny aromat, lecz po wieloletniej oksydacji na powierzchni oceanów przybiera wyjątkowy profil: morski, słodkawy, zwierzęcy, z fenomenalną trwałością i zdolnością do amplifikowania innych składników. Dziś jest prawnie chroniona i bardzo rzadka -- większość współczesnych kompozycji stosuje syntetyczne odpowiedniki (Ambroxan, Cetalox). Znana już faraonów egipskich i arabskim kupcom X wieku, ambra jest jedną z najcenniejszych substancji naturalnych na świecie.

Wetiweria (Chrysopogon zizanioides), zwana też trawą khus, to tropikalna trawa uprawiana głównie na Haiti, w Indiach i Indonezji. Olejek eteryczny pozyskuje się z korzeni przez destylację parową — kilogram olejku wymaga około 50–100 kg suszonych korzeni. Zapach wetiwerii jest złożony i wielowymiarowy: ziemisty, dymny, lekko gorzki, z nutami drewna, gleby po deszczu i korzennej głębi. Na skórze ewoluuje nieustannie przez wiele godzin, odkrywając kolejne warstwy. W perfumerii jest niezbędną bazą, nadając trwałości i ziemistego autorytetu — stosowana zarówno w klasycznych eleganckich zapachach, jak i surowej perfumerii niszowej.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

Labdanum to żywica pozyskiwana z różanecznika Cistus ladanifer, rosnącego w basenie Morza Śródziemnego — głównie w Grecji, Hiszpanii i Maroku. Jej gęsty, ambrowaty i balsamiczno-skórzany profil jest jednym z najważniejszych w perfumerii — labdanum stanowi naturalne źródło ambry roślinnej i jest kluczowym składnikiem w akordach chypre i oriental. Starożytni Grecy zbierali żywicę, czesząc kozy pascące się w zaroślach cistusa. Dziś labdanum jest stosowane w formie absolutu lub żywicy i cenione za niezrównaną trwałość i głębię ambrowatego ciepła.