Irys (Iris pallida) dostarcza jednego z najcenniejszych surowców naturalnych — orris butter, czyli masła iriasowego, pozyskiwanego z suszonych i leżakowanych kłączy. Cały proces trwa od trzech do pięciu lat: kłącza muszą suszyć się przez wiele sezonów, zanim irones — kluczowe związki zapachowe — osiągną pełnię. Zapach orris butter jest absolutnie wyjątkowy: pudrowy, kremowy i kwiatowy, z chłodną, aksamitną głębią i subtelną nutą marchewkową. Irys jest jednym z najbardziej ekskluzywnych i kosztownych składników perfumerii — kilogram masła iriasowego może kosztować kilkanaście tysięcy euro.

Orris — synonim korzenia irysa w języku perfumerii — pojawia się zarówno w postaci masła (beurre d'iris), absolutu, jak i materiałów syntetycznych odtwarzających jego profil. Naturalny orris pozyskuje się przez długotrwałe suszenie i destylację kłącza Iris pallida, uprawianego głównie we Włoszech. Zapach jest wyjątkowo złożony: pudrowy, kremowy, z mocno zarysowaną nutą fiołkową i subtelną ziemistą głębią. Materiał ten jest standardem jakości w kompozycjach irysowych i jednym z głównych wyróżników zapachów należących do tzw. iris family.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Cytryna jest jednym z najpowszechniej stosowanych składników perfumeryjnych na świecie — jej olejek eteryczny, tłoczony na zimno ze skórki, zawiera ponad 70% limonenu, który odpowiada za charakterystyczną, świeżą kwasowość. Cytryna jest obecna w perfumach od stuleci: to jeden z filarów tradycyjnych wód kolońskich, które wywodzą się z XVIII-wiecznego Kolonii. Zapach skórki cytrynowej jest żywszy i bardziej złożony niż sam sok — obejmuje kwiatowe, trawiste i żywiczne podtony obok dominującego cierpko-kwasowego cytrusu. Ze względu na szybką ulotność olejku, w kompozycjach stosuje się też syntetyczne odpowiedniki i mikrokapsułkowanie.

Pomarańcza jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych i powszechnie lubianych nut zapachowych w perfumerstwie — jej soczysty, słodki aromat pojawia się w tysiącach kompozycji na całym świecie. Olejek eteryczny tłoczony ze skórek dojrzałych owoców Citrus sinensis jest bogaty w limonen, który odpowiada za charakterystyczną cytrusową świeżość. Dzięki swojej dostępności i powszechnej atrakcyjności nuta pomarańczowa stanowi fundament wielu klasycznych eaux de cologne i zapachów owocowych. Mimo dużej lotności i krótkiego czasu utrzymywania się na skórze, pomarańcza pełni niezastąpioną rolę w budowaniu pierwszego wrażenia kompozycji.

Wanilia pochodzi z pnącej orchidei Vanilla planifolia, uprawianej pierwotnie przez Azteków w Meksyku, a dziś produkowanej głównie na Madagaskarze i Tahiti. Jej charakterystyczny zapach pochodzi przede wszystkim z waniliny — organicznego aldehydu nadającego wanilii słodką, kremową głębię. W perfumerii wanilia jest jednym z najczęściej stosowanych składników na świecie — pojawia się zarówno jako naturalna absolutna, jak i syntetyczna wanilina lub jej pochodne, znacznie intensywniejsze od oryginału. Stanowi niezrównaną bazę dla kompozycji orientalnych, gourmand i kwiatowych, nadając im ciepło, miękkość i trwałość. Naturalny strąk wanilii nie pachnie przy zbiorze — charakterystyczny aromat rozwija się dopiero podczas wielomiesięcznego procesu fermentacji i suszenia.

Akord gourmand to gotowy kompozytowy składnik zapachowy naśladujący doznania kulinarne -- ciasteczek, karmelu, czekolady lub owoców. W odróżnieniu od pojedynczych nut, akord jest gotową mieszanką kilku składników harmonijnie ze sobą połączonych. Koncepcja zapachów gourmand narodziła się w 1992 roku za sprawą <<Angel>> Thierry Muglera, który wprowadził bawełniany cukier (Ethylmaltol) i wyeliminował granicę między zapachem a jedzeniem. Dziś kompozycje gourmand to jeden z najpopularniejszych kierunków w perfumerstwie masowym i niszowym.

Cashmeran (znany również pod nazwą handlową IFF Cashmeran) to syntetyczna cząsteczka zapachowa z grupy policyklicznych piżm, opracowana przez International Flavors & Fragrances. Jej zapach jest złożony: łączy drzewne, żywiczne nuty z kremową, kaszmirową miękkością i subtelną pieprzną ostrością. Mimo że kojarzy się z tkankami, Cashmeran ma wyraźnie drzewny i niemal orzechowy charakter. Ceniony jest za wyjątkowe właściwości modyfikujące inne składniki -- potrafi ocieplić świeże kompozycje cytrusowe i dodać głębi kwiatowym sercom. Jest niezwykle trwały i ma silną projekcję. W przemyśle perfumeryjnym Cashmeran stosowany jest zarówno jako samodzielna nuta, jak i jako wzmacniacz << kasmirowego >> efektu skórnego.

Czarny pieprz (Piper nigrum) to jedna z najstarszych i najbardziej cenionych przypraw świata, pozyskiwana z lianowego krzewu rosnącego w tropikach. Olejek eteryczny z czarnego pieprzu, otrzymywany przez destylację parową niedojrzałych ziaren, charakteryzuje się ostrym, suchym, terpentynowym i korzeniowym zapachem z lekką nutą ziemistości i drewna. W perfumerii czarny pieprz jest klasyczną nutą szczytową dodającą kompozycjom energii, ostrości i charakteru. Świetnie komponuje się z cytrusami, drewnem, skórą i kwiatami. Przez stulecia pieprz był towarem tak cennym, że używano go jako środka płatniczego -- stąd powiedzenie <<zapłacić pieprzem>>. Dziś olejek pieprzowy jest nieodzownym składnikiem myriad kompozycji od fougère po orientale.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Cedr jest jedną z najszerzej stosowanych nut drzewnych w perfumerstwie i stanowi fundament niezliczonych kompozycji od eaux de cologne po ciężkie orientalne bazy. W naturze cedry rosnące w Atlasie, Himalajach i Libanie różnią się profilem aromatycznym, jednak wszystkie łączy charakterystyczna sucha, żywiczna głębia. Olejek cedrowy jest pozyskiwany przez destylację parową z drewna i trocin pozostałych po przeróbce drewna, co czyni go surowcem stosunkowo zrównoważonym środowiskowo. W kompozycjach pełni rolę eleganckiej, stabilnej bazy, która wzmacnia trwałość innych składników i nadaje kompozycji maskulinistyczny, leśny charakter.

Drzewo sandałowe (Santalum album) jest jednym z najważniejszych surowców perfumeryjnych świata, stosowanym od ponad czterech tysięcy lat w Indiach, Chinach i na Bliskim Wschodzie do celów ceremonialnych, religijnych i kosmetycznych. Olejek z sandałowca białego zawiera przede wszystkim α-santalol i β-santalol — dwa terpeny odpowiadające za jego charakterystyczny, kremowy, nieco dymny i głęboko drewniany aromat. Najwyżej ceniony jest sandałowiec z regionu Mysore w stanie Karnataka w Indiach, choć jego dostępność drastycznie spadła z powodu nadmiernego wycinania i surowych przepisów indyjskich o ochronie. W perfumerstwie sandałowiec jest absolutnym klasykiem — pojawia się w większości orientalnych i drzewnych kompozycji jako niezastąpiony składnik bazowy.