Figa jest jedną z najstarszych roślin uprawnych w historii ludzkości, towarzyszącą cywilizacjom śródziemnomorskim od ponad 11 000 lat. Jej aromat perfumiarski jest wyjątkowy, gdyż łączy dwa skrajne aspekty: zieloną, mleczną ostrość soku z gałęzi i skórki z ciepłą, miodowo-słodką głębią dojrzałego owocu. W perfumerii figa uchodzi za jedno z najtrudniejszych wyzwań, gdyż jej woń jest skomplikowana i wielowarstwowa. Nuta figowa bywa zarówno nutą głowy jak i serca, a nawet bazy w przypadku bardziej żywicznych interpretacji.

Czarna herbata to herbata w pełni utleniona, produkowana z liści Camellia sinensis — krzewu pochodzącego z południowo-zachodniej części Chin i północno-wschodnich Indii. W procesie fermentacji liście nabierają głębokiego, brązowego koloru i bogatego profilu aromatycznego, łączącego dymność, skórzaste tony i subtelną słodycz. W perfumerii ekstrakt czarnej herbaty lub syntetyczne składniki oddające jej zapach stosuje się w sercach i bazach orientalnych, tytoniowych i skórzanych kompozycji. Nuta ta doskonale łączy się z przyprawami, żywicami i paczulą, budując głębię i złożoność. W rejonie Darjeeling herbata czarna uprawiana na wysokości ponad 2000 m n.p.m. zyskuje charakterystyczną muskatelową nuancję, wyróżniającą ją spośród innych odmian.

Kardamon zielony (Elettaria cardamomum) to aromatyczna roślina z rodziny imbirowatych, uprawiana przede wszystkim w Gwatemali, Indiach i Sri Lance. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie 1,8-cyneol (eukaliptol) i linalol, co tworzy charakterystyczny, świeży, lekko mentolowy i korzenno-słodki zapach. W perfumerii kardamon jest jednym z najczęściej stosowanych składników korzennych -- pojawia się jako dominująca nuta szczytowa w niezliczonych orientalnych, aromatycznych i świeżych fougère kompozycjach. Jego wielowymiarowy charakter -- łączący świeżość, korzenność i słodycz -- czyni go wyjątkowo elastycznym. Kardamon jest <<królową przypraw>> (gałka muszkatołowa jest <<królem>>) i znany jest w kuchniach od skandynawskiej po arabską. W kulturze arabskiej kawa z kardamonem (qahwa) to symbol gościnności.

Mleko jako nuta zapachowa w perfumerii nie pochodzi bezpośrednio z surowego mleka, lecz z grupy substancji chemicznych -- przede wszystkim laktonów -- naturalnie obecnych w mleku i odwzorowywanych syntetycznie. Związki takie jak delta-dekalakton i gamma-nononalakton odpowiadają za kremowy, słodki i mleczny charakter tej nuty. W perfumach mleko pojawia się jako składnik kojących, dziecięcych, pudrowych lub orientalnych kompozycji, dodając im miękkości i ciepłej bliskości skóry. Szczególnie cenione jest w orientalnych gourmand i perfumach o charakterze <<skórowym>>. Nuta mleczna współgra znakomicie z wanilią, piżmem i nutami kwiatowymi. Co ciekawe, naturalne mleko nie jest destylowane ani ekstrahowane -- to jeden z przykładów nut sensorycznych odtwarzanych wyłącznie drogą syntezy chemicznej.

Kokos, zwany drzewem tysiąca zastosowań, jest symbolicznie i dosłownie jedną z najważniejszych roślin strefy tropikalnej, uprawianą od ponad 4000 lat. Jego zapach, odtwarzany w perfumerii przez gamma-nonalakton i kokosfuranon, jest kremowy, maślany i słodki, z wyraźną tropikalną słodyczą. To jedna z najbardziej wszechstronnych nut zapachowych, pojawiająca się w głowach, sercach i bazach, od zapachów plażowych po oud-owe kompozycje orientalne. Kokos ma niezrównaną zdolność do ocieplania i wygładzania innych nut, działając jak kremowy łącznik w kompozycji.

Irys (Iris pallida) dostarcza jednego z najcenniejszych surowców naturalnych — orris butter, czyli masła iriasowego, pozyskiwanego z suszonych i leżakowanych kłączy. Cały proces trwa od trzech do pięciu lat: kłącza muszą suszyć się przez wiele sezonów, zanim irones — kluczowe związki zapachowe — osiągną pełnię. Zapach orris butter jest absolutnie wyjątkowy: pudrowy, kremowy i kwiatowy, z chłodną, aksamitną głębią i subtelną nutą marchewkową. Irys jest jednym z najbardziej ekskluzywnych i kosztownych składników perfumerii — kilogram masła iriasowego może kosztować kilkanaście tysięcy euro.

Wetiweria (Chrysopogon zizanioides), zwana też trawą khus, to tropikalna trawa uprawiana głównie na Haiti, w Indiach i Indonezji. Olejek eteryczny pozyskuje się z korzeni przez destylację parową — kilogram olejku wymaga około 50–100 kg suszonych korzeni. Zapach wetiwerii jest złożony i wielowymiarowy: ziemisty, dymny, lekko gorzki, z nutami drewna, gleby po deszczu i korzennej głębi. Na skórze ewoluuje nieustannie przez wiele godzin, odkrywając kolejne warstwy. W perfumerii jest niezbędną bazą, nadając trwałości i ziemistego autorytetu — stosowana zarówno w klasycznych eleganckich zapachach, jak i surowej perfumerii niszowej.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Drzewo sandałowe (Santalum album) jest jednym z najważniejszych surowców perfumeryjnych świata, stosowanym od ponad czterech tysięcy lat w Indiach, Chinach i na Bliskim Wschodzie do celów ceremonialnych, religijnych i kosmetycznych. Olejek z sandałowca białego zawiera przede wszystkim α-santalol i β-santalol — dwa terpeny odpowiadające za jego charakterystyczny, kremowy, nieco dymny i głęboko drewniany aromat. Najwyżej ceniony jest sandałowiec z regionu Mysore w stanie Karnataka w Indiach, choć jego dostępność drastycznie spadła z powodu nadmiernego wycinania i surowych przepisów indyjskich o ochronie. W perfumerstwie sandałowiec jest absolutnym klasykiem — pojawia się w większości orientalnych i drzewnych kompozycji jako niezastąpiony składnik bazowy.

Fasola tonka (Dipteryx odorata) to nasiona tropikalnego drzewa z rodziny motylkowatych, rosnącego w Ameryce Południowej -- szczególnie w Wenezueli i Brazylii. Charakterystyczny, słodki zapach zawdzięcza wysokiej zawartości kumaryny -- związku o charakterze waniliowym z akcentami migdałów, tytoniu i świeżo skoszonego siana. Kumaryna była jedną z pierwszych cząsteczek syntetycznie wyprodukowanych na potrzeby perfumerii (1868 r.), co uczyniło fasolę tonka pośrednim katalizatorem nowoczesnego przemysłu zapachowego. W perfumach fasola tonka jest klasyczną nutą bazową o ogromnej trwałości i złożoności -- zmysłowa, ciepła i aksamitna. Stosowana od klasycznych fougère po nowoczesne orientale. W USA kumaryna jest ograniczona w produktach spożywczych, jednak jej stosowanie w perfumach pozostaje powszechne.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Karmel to jedna z fundamentalnych nut w perfumerii gourmandowej, odwzorowująca aromat cukru podgrzanego do punktu karmelizacji — złocistego, bogatego, z nutą lekkiej goryczki i masła. W perfumach buduje się go najczęściej za pomocą kombinacji syntetycznych związków, takich jak maltol, etylomaltol i różne laktony. To nuta wyjątkowo wszechstronna: może być subtelnym ociepleniem, dominującym akcentem lub łącznikiem między składnikami pikantnymi a floralnymi. Pojawia się w każdej warstwie piramidy zapachowej — od pierwszych impresji po długotrwałe wybrzmiewanie. Karmel jest jedną z najczęściej stosowanych nut w perfumach komercyjnych i niszowych na całym świecie.