Limonka (Citrus aurantifolia) różni się od cytryny profilem aromatycznym znacznie bardziej, niż mogłoby się wydawać — jej olejek jest bardziej zielony, pikantny i ziołowy, z innym zestawem związków aromatycznych. Limonka wywodzi się z Azji Południowo-Wschodniej i jest dziś uprawiana w całej strefie tropikalnej. W kuchni meksykańskiej, tajskiej i wietnamskiej jest niezastąpiona; w perfumerii wnosi zieloną, tropikalną rześkość doskonałą do morskich, letnich i aromatycznych kompozycji. Szczególnie popularna w sportowych fougères i świeżych wodach letnich — limonka kojarzy się z energią i cielesną świeżością.

Mięta to rozległy rodzaj ziół z rodziny jasnotowatych, obejmujący ponad 600 gatunków i odmian — od mięty pieprzowej i kłosowej po cytrusową i wodną. W perfumerii olejek miętowy jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych nut świeżości — charakterystyczny chłód zawdzięcza mentolowi, który aktywuje receptory temperatury zimna w skórze i błonach śluzowych. Stosowana głównie w głowie kompozycji, mięta otwiera zapachy z energetyczną, czystą intensywnością. Jest kluczowym składnikiem aromaterapii, fougère, akwatycznych i świeżych zapachów sportowych. Różne gatunki mięty mają wyraźnie odmienne profile — pieprzowa jest chłodniejsza i bardziej medyczna, kłosowa łagodniejsza i słodsza.

Grejpfrut (Citrus paradisi) to hybryda pomarańczy i pomelo, znana od XVIII wieku — jej nazwa pochodzi od groniastego układu owoców rosnących w kiściach jak winogrona. Olejek eteryczny ze skórki grejpfruta zawiera nootkatone — związek odpowiedzialny za charakterystyczną, musującą goryczkę — oraz linalol i inne monoterpeny. Grejpfrut stał się w XX wieku symbolem świeżości i czystości w perfumerii, szczególnie po popularyzacji zapachów sportowych i aquatycznych. Olejek ma jednak bardzo krótki czas trwania, dlatego perfumerzy często wspomagają go syntetycznym nootkatonem lub estrami grejpfrutowymi. Idealny otwieracz do sportowych, zielonych i wodnych kompozycji.

Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Ananas pochodzi z Ameryki Południowej i był sprowadzony do Europy przez europejskich konkwistadorów w XVI wieku, gdzie szybko stał się symbolem egzotyki i przepychu. Jego zapach jest bogaty, słodko-kwaśny, z charakterystyczną tropikalną nutą, odtwarzaną w perfumerii zarówno z ekstraktów naturalnych, jak i związków syntetycznych takich jak allyl hexanoate. W kompozycjach otwiera je z rozmachem, wnosząc energię i słoneczność, będąc szczególnie popularnym w zapachach letnich i sportowych. Co ciekawe, enzym bromelainy zawarty w ananasie jest tak silny, że potrafi trawić białka skóry, dlatego pasteryzuje się soki ananasowe przed użyciem.

Czarny pieprz (Piper nigrum) to jedna z najstarszych i najbardziej cenionych przypraw świata, pozyskiwana z lianowego krzewu rosnącego w tropikach. Olejek eteryczny z czarnego pieprzu, otrzymywany przez destylację parową niedojrzałych ziaren, charakteryzuje się ostrym, suchym, terpentynowym i korzeniowym zapachem z lekką nutą ziemistości i drewna. W perfumerii czarny pieprz jest klasyczną nutą szczytową dodającą kompozycjom energii, ostrości i charakteru. Świetnie komponuje się z cytrusami, drewnem, skórą i kwiatami. Przez stulecia pieprz był towarem tak cennym, że używano go jako środka płatniczego -- stąd powiedzenie <<zapłacić pieprzem>>. Dziś olejek pieprzowy jest nieodzownym składnikiem myriad kompozycji od fougère po orientale.

Rozmaryn to jedno z najważniejszych ziół w historii perfumerii, stosowane w kompozycjach zapachowych co najmniej od czasów średniowiecznych. Olejek eteryczny z Salvia rosmarinus jest bogaty w kamfor, cyneol i pinen, które nadają mu charakterystyczny, ostry i pobudzający zapach kojarzony ze śródziemnomorskim słońcem. Roślina pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, skąd jest eksportowana na cały świat jako przyprawa, surowiec kosmetyczny i perfumeryjny. W perfumerii rozmaryn doskonale sprawdza się zarówno jako żywa, ziołowa nuta top, jak i jako aromatyczne serce fougère i cologne.

Jagoda jałowca to botanicznie szyszkojagoda jałowca pospolitego, rosnącego na całej półkuli północnej, od Arktyki po Himalaje. Jej aromat jest intensywny i złożony: balsamiczny, iglasty, z nutami żywicy, lekkim pieprznym akcentem i charakterystyczną dżinową świeżością, gdyż to właśnie jagody jałowca nadają gin jego charakterystyczny smak. W perfumerii nuta ta wnosząca leśny, chłodny i lekko pikanty charakter, doskonale współgra z cedrowym drzewem, aromatem sosnowym i ziołami. Jest cennym składnikiem zapachów fougère i leśnych kompozycji dla panów.

Geranium zapachowe (Pelargonium graveolens) to jedna z najcenniejszych roślin w arsenale naturalnej perfumerii — olejek eteryczny z jego liści ma wyjątkowo złożony profil: różany, zielony, lekko mentolowy i ziołowy jednocześnie. Olejek pozyskuje się z całej zielnej masy przez destylację parową i jest ceniony jako naturalna alternatywa lub uzupełnienie drogiego olejku różanego. Pelargonium ma kluczowe znaczenie w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym. Warianty z różnych regionów uprawy różnią się chemicznie — stąd geranium bourbońskie z Reunion bywa traktowane jako osobna nuta.

Kadzidło jako nuta zapachowa jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych w kulturze ludzkiej — towarzyszy rytuałom religijnym, medytacji i ceremonii od tysięcy lat, od Egiptu przez Grecję i Rzym po świątynie wschodnie i zachodnie. W perfumerii termin ten oznacza zarówno żywicę olibanumową, jak i syntetyczne cząsteczki odtwarzające dymno-żywiczną, mineralną aurę spalanej żywicy. Profil jest chłodny, dymny, lekko cytrynowy i pieprzny — niezwykła kombinacja sacrum i przejrzystości. Współcześnie kadzidło jest wszechobecne w perfumach orientalnych, minimalistycznych i uniseksualnych.

Kadzidło olibanum, znane po angielsku jako frankincense, to żywica pozyskiwana z drzew Boswellia rosnących w suchych regionach Półwyspu Arabskiego, Afryki Wschodniej i Indii. To jeden z najcenniejszych i najdroższych surowców w historii handlu — obok złota i mirry był prezentem o najwyższej wartości symbolicznej. Jego zapach jest wyjątkowy: chłodny, dymny, z jasnym cytrynowym otwarciem, delikatną pikantnością i mineralną głębią o niemal transcendentnym charakterze. W nowoczesnej perfumerii olibanum jest poszukiwanym surowcem zarówno w orientalnych, jak i w minimalistycznych kompozycjach uniseks.

Ambroxan to syntetyczna cząsteczka zapachowa zainspirowana ambroksydem -- substancją naturalnie występującą w ambrze szarej wydzielanej przez kaszaloty. Po raz pierwszy zsyntetyzowany przez firmę Firmenich, szybko stał się jednym z najważniejszych składników współczesnych perfum. Jego zapach jest ciepły, kremowy, skórowy i lekko morski, z wyraźną zwierzęcością, która sprawia wrażenie intymności i bliskości skóry. Ambroxan wykazuje wyjątkowe właściwości fiksujące i wzmacniające inne składniki kompozycji. Ciekawostką jest jego zdolność do działania odmiennie na różne osoby -- część populacji jest na niego anosmiczna (nie wyczuwa go), co czyni go cząsteczką o fascynującym wymiarze sensorycznym.

Wetiweria (Chrysopogon zizanioides), zwana też trawą khus, to tropikalna trawa uprawiana głównie na Haiti, w Indiach i Indonezji. Olejek eteryczny pozyskuje się z korzeni przez destylację parową — kilogram olejku wymaga około 50–100 kg suszonych korzeni. Zapach wetiwerii jest złożony i wielowymiarowy: ziemisty, dymny, lekko gorzki, z nutami drewna, gleby po deszczu i korzennej głębi. Na skórze ewoluuje nieustannie przez wiele godzin, odkrywając kolejne warstwy. W perfumerii jest niezbędną bazą, nadając trwałości i ziemistego autorytetu — stosowana zarówno w klasycznych eleganckich zapachach, jak i surowej perfumerii niszowej.

Mech dębowy (Evernia prunastri) to porost rosnący na korze dębu, cedru i innych drzew strefy umiarkowanej. Absolut pozyskiwany jest metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej i należy do najważniejszych surowców w historii perfumerii — był kluczowym składnikiem klasycznych kompozycji chypre i fougère, nadając im charakterystyczną, leśną ciemność. Ze względu na potencjał alergizujący wywoływany przez atranol i chloroatranol, stosowanie naturalnego absolutu mechu dębowego zostało w UE surowo ograniczone przez IFRA. Współcześnie zastępuje się go syntetycznymi odpowiednikami lub starannie oczyszczonymi frakcjami. Zapach jest ziemisty, nieco gorzki, głęboko leśny — jedyny w swoim rodzaju.

Cashmeran (znany również pod nazwą handlową IFF Cashmeran) to syntetyczna cząsteczka zapachowa z grupy policyklicznych piżm, opracowana przez International Flavors & Fragrances. Jej zapach jest złożony: łączy drzewne, żywiczne nuty z kremową, kaszmirową miękkością i subtelną pieprzną ostrością. Mimo że kojarzy się z tkankami, Cashmeran ma wyraźnie drzewny i niemal orzechowy charakter. Ceniony jest za wyjątkowe właściwości modyfikujące inne składniki -- potrafi ocieplić świeże kompozycje cytrusowe i dodać głębi kwiatowym sercom. Jest niezwykle trwały i ma silną projekcję. W przemyśle perfumeryjnym Cashmeran stosowany jest zarówno jako samodzielna nuta, jak i jako wzmacniacz << kasmirowego >> efektu skórnego.

Fasola tonka (Dipteryx odorata) to nasiona tropikalnego drzewa z rodziny motylkowatych, rosnącego w Ameryce Południowej -- szczególnie w Wenezueli i Brazylii. Charakterystyczny, słodki zapach zawdzięcza wysokiej zawartości kumaryny -- związku o charakterze waniliowym z akcentami migdałów, tytoniu i świeżo skoszonego siana. Kumaryna była jedną z pierwszych cząsteczek syntetycznie wyprodukowanych na potrzeby perfumerii (1868 r.), co uczyniło fasolę tonka pośrednim katalizatorem nowoczesnego przemysłu zapachowego. W perfumach fasola tonka jest klasyczną nutą bazową o ogromnej trwałości i złożoności -- zmysłowa, ciepła i aksamitna. Stosowana od klasycznych fougère po nowoczesne orientale. W USA kumaryna jest ograniczona w produktach spożywczych, jednak jej stosowanie w perfumach pozostaje powszechne.