Nuta cytrusów to w perfumerii skrót myślowy obejmujący cały wachlarz aromatów skórek owoców z rodzaju Citrus: cytryny, pomarańczy, bergamotki, grejpfruta, limonki, mandarynki i im pokrewnych. Nie jest to jeden surowiec, lecz wieloskładnikowy akord tworzący wrażenie świeżości i orzeźwienia. Cytrusy są tradycyjnie nutą głowy — ich olejki eteryczne parują szybko i nadają kompozycji żywy, radosny wstęp. Historycznie cytrusowe eaux de cologne budowane były wyłącznie lub głównie na tych nutach. Współcześnie chemicy zapachów opracowują mikrokapsułkowane cytrusy i zakotwiczone esterowe odpowiedniki, które wydłużają trwałość tych naturalnie ulotnych aromatów.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Zielona mandarynka to olejek pozyskiwany ze skórek niedojrzałych owoców mandarynki, zbieranych wcześniej niż te przeznaczone do spożycia. W odróżnieniu od dojrzałej mandarynki, zielona odmiana ma mniej słodyczy, za to więcej zielonej, roślinnej świeżości — zbliżając się zapachem do petitgrain. Używana jest przede wszystkim jako składnik letnich i wiosennych kompozycji zapachowych, gdzie wnosi naturalną energię i czystość. Ciekawostką jest, że wiele olejków określanych jako „zielona mandarynka” jest w rzeczywistości pozyskiwanych z tej samej odmiany co zwykła mandarynka — różnica leży wyłącznie w czasie zbioru owocu.

Owoce jako nuta perfumeryjną to ogólna kategoria olfaktoryczna, która nie wskazuje konkretnego gatunku, lecz kreuje zbiorowe wrażenie owocowej obfitości. Perfumiarze posługują się nią, gdy chcą nadać kompozycji soczystości i słodkości bez przywiązywania zapachu do jednego owocu. W praktyce osiąga się to przez starannie dobrane mieszaniny estrów i syntetycznych związków owocowych. Ta kategoria jest fundamentem wielu popularnych zapachów codziennych -- jej przystępność i pozytywna konotacja sprawiają, że owocowe nuty niezmiennie dominują wśród bestsellerów rynku perfumeryjnego.

Gruszka jako owoc znana jest w Europie od co najmniej 3000 lat, a jej aromat to jeden z najbardziej lubianych w perfumerii owocowej. Charakterystyczna woń gruszki tworzona jest przez ester o nazwie octan etylu i metylocyklopentenolone, które razem dają efekt świeżej, wodnistej soczystości. W perfumerii nuta gruszy otwiera kompozycje subtelnie i elegancko, znacznie delikatniej niż jabłko czy brzoskwinia. Szczególnie ceniona jest w perfumach kwiatowo-owocowych i cedzrowo-zielonych, gdzie jej przezroczystość pozwala innym nutom rozwinąć się bez dominacji.

Figa jest jedną z najstarszych roślin uprawnych w historii ludzkości, towarzyszącą cywilizacjom śródziemnomorskim od ponad 11 000 lat. Jej aromat perfumiarski jest wyjątkowy, gdyż łączy dwa skrajne aspekty: zieloną, mleczną ostrość soku z gałęzi i skórki z ciepłą, miodowo-słodką głębią dojrzałego owocu. W perfumerii figa uchodzi za jedno z najtrudniejszych wyzwań, gdyż jej woń jest skomplikowana i wielowarstwowa. Nuta figowa bywa zarówno nutą głowy jak i serca, a nawet bazy w przypadku bardziej żywicznych interpretacji.

Narcyz to jeden z wielkich klasycznych surowców perfumeryjnych — jego absolut, pozyskiwany głównie z Narcissus jonquilla i N. poeticus, należy do grupy tzw. ciężkich kwiatów o złożonym, niejednoznacznym charakterze. Zapach jest intensywny, zielono-kwiatowy i nieco cierpki, z wyraźną indolową głębią nadającą mu zwierzęce, mroczne nuance. W historii perfumerii narcyz odgrywał ważną rolę w wielkich kompozycjach floriental; dziś spotykany jest głównie w niszowych zapachach botanicznych. Jest surowcem w pełni naturalnym i stosunkowo rzadkim.

Lilia to kwiat o ogromnym symbolicznym i perfumeryjnym znaczeniu — jej zapach jest jednak trudny do uchwycenia metodami klasycznej ekstrakcji, ponieważ olejki lilii parują zbyt szybko lub zmieniają profil pod wpływem ciepła. W perfumerii lilia odtwarzana jest zatem głównie przy pomocy kompozycji syntetycznych, wzorowanych na zapachu Lilium candidum (lilia Madonny). Zapach liliowy jest biały, chłodny i nieco pudrowy — mniej intensywny niż tuberoza, bardziej świeży niż gardenia. W kompozycjach pojawia się najczęściej w nutach serca jako elegancki, klasyczny element kwiatowych flankowych.

Kardamon zielony (Elettaria cardamomum) to aromatyczna roślina z rodziny imbirowatych, uprawiana przede wszystkim w Gwatemali, Indiach i Sri Lance. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie 1,8-cyneol (eukaliptol) i linalol, co tworzy charakterystyczny, świeży, lekko mentolowy i korzenno-słodki zapach. W perfumerii kardamon jest jednym z najczęściej stosowanych składników korzennych -- pojawia się jako dominująca nuta szczytowa w niezliczonych orientalnych, aromatycznych i świeżych fougère kompozycjach. Jego wielowymiarowy charakter -- łączący świeżość, korzenność i słodycz -- czyni go wyjątkowo elastycznym. Kardamon jest <<królową przypraw>> (gałka muszkatołowa jest <<królem>>) i znany jest w kuchniach od skandynawskiej po arabską. W kulturze arabskiej kawa z kardamonem (qahwa) to symbol gościnności.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Cedr wirginijski pochodzi z Juniperus virginiana — jałowca wschodniokierycznego rosnącego na wschodzie Ameryki Północnej, potocznie zwanego czerwonym cedrem ze względu na kolor drewna. Olejek z tej rośliny jest jednym z najważniejszych surowców perfumeryjnych — znajdował się w użyciu od XVI wieku, gdy europejscy koloniści odkryli trwałe, aromatyczne drewno Ameryki. Charakterystyczna „ołówkowa” nuta cedru wirginijskiego pochodzi od związku o nazwie cedrol, który jest odpowiedzialny za suche, drzewne wrażenie typowe dla chłodnych szatni i drewnianych skrzynek na cygara. To jeden z najtrwalszych i najbardziej stabilnych surowców naturalnych stosowanych jako baza zapachowa.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

Drzewo oliwne (Olea europaea) jest jednym z najważniejszych symboli śródziemnomorskiej cywilizacji — uprawiane od ponad siedmiu tysięcy lat, stanowi kwintesencję kultury Grecji, Włoch i Bliskiego Wschodu. W perfumerstwie nuta drzewa oliwnego odnosi się do zapachu gałęzi, liści i kory, a nie oliwy z oliwek — zapach jest zielony, nieco gorzki i roślinny, z wyraźną oleistą ciepłotą. Taka interpretacja oliwki wnosi do kompozycji charakter antyczny i ziemski, nawiązujący do krajobrazu Mediteranu. Doskonale współgra z ziołowymi nutami tymianku, rozmarynu i lawendy.

Drzewo sandałowe (Santalum album) jest jednym z najważniejszych surowców perfumeryjnych świata, stosowanym od ponad czterech tysięcy lat w Indiach, Chinach i na Bliskim Wschodzie do celów ceremonialnych, religijnych i kosmetycznych. Olejek z sandałowca białego zawiera przede wszystkim α-santalol i β-santalol — dwa terpeny odpowiadające za jego charakterystyczny, kremowy, nieco dymny i głęboko drewniany aromat. Najwyżej ceniony jest sandałowiec z regionu Mysore w stanie Karnataka w Indiach, choć jego dostępność drastycznie spadła z powodu nadmiernego wycinania i surowych przepisów indyjskich o ochronie. W perfumerstwie sandałowiec jest absolutnym klasykiem — pojawia się w większości orientalnych i drzewnych kompozycji jako niezastąpiony składnik bazowy.