Migdał jest jednym z najstarszych znanych człowiekowi drzew owocowych, uprawianych od ponad 5000 lat na terenach Bliskiego Wschodu i Śródziemnomorza. Jego aromat w perfumerii jest ciepły, pudrowy i mlecznie słodki, tworzony przez benzaldehyd i heliotropinę w połączeniu z laktonami. Nuta migdałowa pojawia się zarówno w lekkich, kwiatowych kompozycjach, jak i w ciężkich orientalach i gourmandach, wykazując niezwykłą wszechstronność. Migdał jest też symbolem szczęścia w kulturze śródziemnomorskiej, co czyni tę nutę wyjątkowo bogatą w kulturowe konotacje.

Mandarynka (Citrus reticulata) jest jedną z najsłodszych i najprzyjemniejszych nut cytrusowych w perfumerii — jej olejek, tłoczony ze skórki, jest mniej kwaśny i agresywny niż cytrynowy, z dominującą, ciepłą owocową słodyczą. Mandarynka pochodzi z Azji, gdzie jest uprawiana od starożytności, a jej europejska nazwa pochodzi od mandaryńskich urzędników cesarskich w Chinach. Olejek mandarynkowy zawiera w wysokim stężeniu estry i aldehydy, nadające mu charakterystyczną, prawie owocowo-cukrową soczystość. W perfumerii jest wyjątkowo wszechstronny: sprawdza się w kompozycjach dla dzieci, w owocowych fruktalach, a także w ciepłych orientach, gdzie pełni rolę łagodnej cytrusowej nuty.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Nuty wodne to abstrakcyjna kategoria zapachów odtwarzających olfaktoryczne wrażenie kontaktu z wodą -- jej czystości, chłodu i przeźroczystości. Bazują glównie na syntetycznych molekułach, takich jak Calone, dihydromyrcenol czy różne aldehydy, gdyż woda jako taka jest bezwonna. Perfumiarze stosują tę kategorię, by nadać kompozycjom lekkości, przestrzeni i odświeżającej neutralności. Nuty wodne są fundamentem zapachów aquatycznych i sportowych, które zdominowały segment masculin w latach 90., lecz dziś z powodzeniem wkraczają do kompozycji ambiseksualnych i kobiecych.

Jabłko towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat, a w wielu kulturach jest symbolem wiedzy, miłości i płodności. Jego aromat w perfumerii odtwarzany jest przez różnorodne estry owocowe, najczęściej acetate aldehydy, które razem dają efekt świeżości i soczystości. Nuta jabłkowa jest jedną z najpopularniejszych w perfumerii owocowo-kwiatowej, pojawiając się jako dynamiczne otwarcie kompozycji. Jabłko doskonale łączy się z różą, jaśminem, piwonią, cedrowym drzewem i zielonymi akordami, będąc wszechstronnym i demokratycznym składnikiem licznych kreacji.

Grejpfrut (Citrus paradisi) to hybryda pomarańczy i pomelo, znana od XVIII wieku — jej nazwa pochodzi od groniastego układu owoców rosnących w kiściach jak winogrona. Olejek eteryczny ze skórki grejpfruta zawiera nootkatone — związek odpowiedzialny za charakterystyczną, musującą goryczkę — oraz linalol i inne monoterpeny. Grejpfrut stał się w XX wieku symbolem świeżości i czystości w perfumerii, szczególnie po popularyzacji zapachów sportowych i aquatycznych. Olejek ma jednak bardzo krótki czas trwania, dlatego perfumerzy często wspomagają go syntetycznym nootkatonem lub estrami grejpfrutowymi. Idealny otwieracz do sportowych, zielonych i wodnych kompozycji.

Cywet (civet) to historyczny składnik perfumerii pozyskiwany z gruczołów wydzielniczych cywety afrykańskiej (Civettictis civetta) -- dużego ssaka z rzędu drapieżnych, zamieszkującego Afrykę Subsaharyjską. Substancja w surowej formie ma intensywny, wręcz odrzucający zapach kałowy i zwierzęcy, jednak po rozcieńczeniu do bardzo niskich stężeń przekształca się w głęboko zmysłową, skórową i ciepłą nutę, która dodaje kompozycji niepowtarzalnego wymiaru cielesności. W klasycznych perfumach epoki przedsyntetycznej był nieodzownym składnikiem. Dziś ze względów etycznych i ochrony zwierząt naturalne cywety są zastępowane syntetycznym ciwetonem i innymi związkami. Cywet był używany już w starożytnym Egipcie jako jeden z pierwszych udokumentowanych składników zapachowych.

Geranium zapachowe (Pelargonium graveolens) to jedna z najcenniejszych roślin w arsenale naturalnej perfumerii — olejek eteryczny z jego liści ma wyjątkowo złożony profil: różany, zielony, lekko mentolowy i ziołowy jednocześnie. Olejek pozyskuje się z całej zielnej masy przez destylację parową i jest ceniony jako naturalna alternatywa lub uzupełnienie drogiego olejku różanego. Pelargonium ma kluczowe znaczenie w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym. Warianty z różnych regionów uprawy różnią się chemicznie — stąd geranium bourbońskie z Reunion bywa traktowane jako osobna nuta.

Róża jest niekwestionowaną królową perfumerii, obecną w kompozycjach od tysiącleci i w niezmieniony sposób fascynującą twórców zapachów na całym świecie. Jej zapach to świat sam w sobie: może być słodka lub ostra, zmysłowa lub chłodna, owocowa lub zielona — w zależności od odmiany, regionu uprawy i metody ekstrakcji. Do najcenniejszych surowców należą absolutum Rosa damascena z Bułgarii i Turcji oraz absolutum Rosa centifolia z Grasse. Współcześnie większość zapachów zawierających różę korzysta z bogatej palety syntetycznych związków różanopochodnych: geraniol, citronellol, damascenon, damascon. Róża jest materiałem żywym, zmiennym i nieskończenie złożonym — każda interpretacja perfumeryjna jest własną historią.

Gardenia to jeden z najbardziej rozpoznawalnych kwiatów w perfumerii, choć paradoksalnie nie istnieje naturalny absolut pozyskiwany wprost z gardenii — jej olejki eteryczne są zbyt delikatne i nie znoszą tradycyjnych metod ekstrakcji. Zapach gardeniii w perfumach odtwarzany jest zatem wyłącznie za pomocą molekuł syntetycznych i kompozycji odwzorowujących jej profil: kremowy, biało-kwiatowy, nieco kokosowy, z akcentami jaśminu i cytrusów. Gardenia pochodzi z Azji Wschodniej i jest uprawiana na całym świecie jako roślina ozdobna. W kompozycjach perfumeryjnych nadaje ciepły, zmysłowy, kobiecy charakter — chętnie stosowana w sercach białokwiatowych solistek.

Lilia wodna jest symbolem spokoju, czystości i kontemplacji — jej zapach jest dyskretny i trudno uchwytny, ledwie kwiatowy, przede wszystkim wodny i świeży. W naturze kwiaty lilii wodnej mają subtelny, delikatnie miodowo-kwiatowy aromat, który trudno ekstraholować metodami tradycyjnymi. W perfumerii nuta ta jest w całości odtwarzana syntetycznie, za pomocą akwatynych, chłodnych związków jak Calone i dihydromirycenol, uzupełnionych lekkimi floral. Pojawia się w świeżych, aquatycznych i spa-like kompozycjach.

Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Cynamon pozyskiwany jest z kory drzew cynamonowych -- przede wszystkim Cinnamomum verum (cynamon cejloński) lub Cinnamomum cassia (cynamon chiński). Olejek cynamonowy zawiera głównie aldehyd cynamonowy, który odpowiada za charakterystyczny, ciepły, słodki i korzenno-żywiczny zapach. W perfumerii cynamon jest jedną z najchętniej stosowanych nut orientalnych -- pojawia się zarówno jako nuta szczytowa (w ostrzejszej, świeższej formie korowej), jak i w sercach i bazach kompozycji orientalnych i korzennych. Jego historia sięga starożytności: był jedną z najbardziej pożądanych przypraw, cenioną przez Egipcjan, Greków i Arabów. Ciekawostką jest, że to co w sklepach sprzedawane jest jako <<cynamon>> to zazwyczaj tańsza kasja, a nie szlachetny cynamon cejloński.

Oud laotański pochodzi z drzew Aquilaria rosnących w lasach Laosu — regionu, który w ostatnich dekadach zdobył uznanie perfumerów jako źródło wysokiej jakości surowca. W porównaniu do oudu indyjskiego i kambodżańskiego wariant laotański jest mniej intensywny i bardziej zielony — ma chłodniejszy, delikatniejszy charakter z subtelną kwaskowatością i eleganckimi nutami drzewnymi. Stosowany zarówno w tradycyjnych arabskich attar, jak i w nowoczesnych kompozycjach niszowych, gdzie podkreśla się jego wyrafinowanie i przejrzystość. Laos pozostaje jednym z ważnych eksporterów certyfikowanego, legalnie pozyskanego oudu.

Drewno gwajakowe pochodzi z Bulnesia sarmientoi, drzewa rosnącego w Gran Chaco — suchym regionie Ameryki Południowej obejmującym Argentynę, Paragwaj i Boliwię. Jego olejek eteryczny jest wyjątkowy ze względu na intensywną, różowo-drzewną woń, która w naturalny sposób łączy aspekty kwiatowe z drzewnymi. W perfumerstwie drewno gwajakowe jest cenione jako składnik tworzący naturalny pomost między sercem kwiatowym a drzewną bazą kompozycji. Niestety, nadmierne wycinanie drzew spowodowało, że Bulnesia sarmientoi znalazła się na liście gatunków zagrożonych CITES, co skłoniło branżę perfumeryjną do poszukiwania zrównoważonych źródeł lub syntetycznych alternatyw.

Wanilia pochodzi z pnącej orchidei Vanilla planifolia, uprawianej pierwotnie przez Azteków w Meksyku, a dziś produkowanej głównie na Madagaskarze i Tahiti. Jej charakterystyczny zapach pochodzi przede wszystkim z waniliny — organicznego aldehydu nadającego wanilii słodką, kremową głębię. W perfumerii wanilia jest jednym z najczęściej stosowanych składników na świecie — pojawia się zarówno jako naturalna absolutna, jak i syntetyczna wanilina lub jej pochodne, znacznie intensywniejsze od oryginału. Stanowi niezrównaną bazę dla kompozycji orientalnych, gourmand i kwiatowych, nadając im ciepło, miękkość i trwałość. Naturalny strąk wanilii nie pachnie przy zbiorze — charakterystyczny aromat rozwija się dopiero podczas wielomiesięcznego procesu fermentacji i suszenia.

Kawa jako nuta zapachowa czerpie z wielowymiarowego aromatu prażonych ziaren Coffea arabica lub Coffea robusta. Jej profil jest złożony -- łączy palony, gorzki charakter z karmelem, czekoladą i kremowymi akordami. W perfumerii kawa stosowana jest zarówno w formie absolutu (concret z prażonych ziaren), jak i przez użycie syntetycznych składników imitujących jej aromat. Pojawia się w kompozycjach gourmand, orientalnych i skórzanych, gdzie buduje głębię i zmysłowość. Kawa jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych aromatów na świecie, a jej stosowanie w perfumach wywołuje natychmiastowe, pozytywne i energetyzujące skojarzenia. W świecie aromaterapii zapach kawy stosowany jest jako olfaktoryczny <<reset>> przy testowaniu zapachów -- neutralizuje senor po poprzednim wąchaniu.

Drzewo sandałowe (Santalum album) jest jednym z najważniejszych surowców perfumeryjnych świata, stosowanym od ponad czterech tysięcy lat w Indiach, Chinach i na Bliskim Wschodzie do celów ceremonialnych, religijnych i kosmetycznych. Olejek z sandałowca białego zawiera przede wszystkim α-santalol i β-santalol — dwa terpeny odpowiadające za jego charakterystyczny, kremowy, nieco dymny i głęboko drewniany aromat. Najwyżej ceniony jest sandałowiec z regionu Mysore w stanie Karnataka w Indiach, choć jego dostępność drastycznie spadła z powodu nadmiernego wycinania i surowych przepisów indyjskich o ochronie. W perfumerstwie sandałowiec jest absolutnym klasykiem — pojawia się w większości orientalnych i drzewnych kompozycji jako niezastąpiony składnik bazowy.

Indonezja jest największym producentem paczuli na świecie — szczególnie wyspy Jawa, Sumatra i Sulawesi słyną z upraw Pogostemon cablin o wyjątkowym profilu aromatycznym. Liść paczuli indonezyjskiego wykazuje bogatsze, głębsze tony niż surowiec z innych regionów, z wyraźniejszą ziemistą fermentacją i tropikalną słodyczą. W perfumerii jest to składnik bazy o wyrazistej, charakterystycznej tożsamości — stosowany w orientalnych, drewnianych i oud-owych kompozycjach, gdzie buduje głębię i trwałość. Indonezyjskie olejki paczulowe są cenione przez perfumiarzy za konsystencję, bogactwo i czystość — terroir Sumatry nadaje im szczególnie gęsty, ciemny charakter. Paczula ma też znaczenie historyczne: była stosowana w XIX wieku do aromatyzowania kaszmirowych szali sprowadzanych z Indii do Europy.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Różowy pieprz pochodzi z brazylijskiego drzewka Schinus terebinthifolia, spokrewnionego z nanercznikiem i pistacją — i podobnie jak pieprz peruwiański, nie ma botanicznego związku z prawdziwym pieprzem. Jego małe, różowo-czerwone jagody zawierają olejki eteryczne o delikatnym, złożonym profilu łączącym nuty pieprzu, cytrusów i świeżych kwiatów. W perfumerii stał się w ostatnich dekadach jednym z najczęściej stosowanych składników głowy — ceni się go za jasność, lekkość i zdolność do naturalnego rozświetlania kompozycji. Znakomicie współgra z cytrusami, różą, cedrem i białymi piżmami, co sprawia, że pojawia się w niezliczonej liczbie współczesnych zapachów. Jest symbolem nowoczesnej, śródziemnomorskiej lekkości w perfumerii.

Mech dębowy (Evernia prunastri) to porost rosnący na korze dębu, cedru i innych drzew strefy umiarkowanej. Absolut pozyskiwany jest metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej i należy do najważniejszych surowców w historii perfumerii — był kluczowym składnikiem klasycznych kompozycji chypre i fougère, nadając im charakterystyczną, leśną ciemność. Ze względu na potencjał alergizujący wywoływany przez atranol i chloroatranol, stosowanie naturalnego absolutu mechu dębowego zostało w UE surowo ograniczone przez IFRA. Współcześnie zastępuje się go syntetycznymi odpowiednikami lub starannie oczyszczonymi frakcjami. Zapach jest ziemisty, nieco gorzki, głęboko leśny — jedyny w swoim rodzaju.

Cypriol, znany też jako nagarmotha, to trawa cyperowa rosnąca dziko w Indiach i Azji Południowej, od wieków ceniona w ajurwedzie jako surowiec leczniczy i zapachowy. Olejek eteryczny pozyskiwany jest przez destylację parową z bulw tej rośliny i charakteryzuje się złożonym, ziemisto-dymnym profilem z nutami drewna, dymu, mineralną chłodną głębią i lekko zwierzęcą ambrą. W perfumerii orientalnej i niszowej cypriol dodaje kompozycjom wyrazistego charakteru, chropowatości i tajemniczej ciemności. Jest niezastąpionym składnikiem arabskich i indyjskich zapachów, gdzie towarzyszy oudowi, piżmu i kadzidłu.

Skóra jako nuta perfumeryjną evokuje zapach wyprawionej skóry -- surowej, garbowanej, niekiedy dymnej lub woskowej. W naturze nie istnieje jeden składnik odpowiadający tej nucie; jest to efekt kompozycyjny, uzyskiwany przez kombinację substancji takich jak izoeugenol, styraks, ciseol, keton brzozowy lub syntez specyficznych związków skórzanych jak Suederal czy Norlimbanol. Nuta skórowa wywodzi się z tradycji rosyjskich skór garbowanych paloną brzozą i klasycznych angielskich cuirs. W perfumerii skórzane akordy są fundamentem całej rodziny kompozycji cuir, obejmującej zarówno delikatny zamsz, jak i intensywną, ciezką skórę wojskową. Skóra jest jedną z nut najbardziej konotowanych kulturowo: kojarzy się z luksusowymi torebkami, siodłami, starymi bibliotekami i rękawicami.