Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Mandarynka (Citrus reticulata) jest jedną z najsłodszych i najprzyjemniejszych nut cytrusowych w perfumerii — jej olejek, tłoczony ze skórki, jest mniej kwaśny i agresywny niż cytrynowy, z dominującą, ciepłą owocową słodyczą. Mandarynka pochodzi z Azji, gdzie jest uprawiana od starożytności, a jej europejska nazwa pochodzi od mandaryńskich urzędników cesarskich w Chinach. Olejek mandarynkowy zawiera w wysokim stężeniu estry i aldehydy, nadające mu charakterystyczną, prawie owocowo-cukrową soczystość. W perfumerii jest wyjątkowo wszechstronny: sprawdza się w kompozycjach dla dzieci, w owocowych fruktalach, a także w ciepłych orientach, gdzie pełni rolę łagodnej cytrusowej nuty.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Geranium zapachowe (Pelargonium graveolens) to jedna z najcenniejszych roślin w arsenale naturalnej perfumerii — olejek eteryczny z jego liści ma wyjątkowo złożony profil: różany, zielony, lekko mentolowy i ziołowy jednocześnie. Olejek pozyskuje się z całej zielnej masy przez destylację parową i jest ceniony jako naturalna alternatywa lub uzupełnienie drogiego olejku różanego. Pelargonium ma kluczowe znaczenie w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym. Warianty z różnych regionów uprawy różnią się chemicznie — stąd geranium bourbońskie z Reunion bywa traktowane jako osobna nuta.

Różowy pieprz pochodzi z brazylijskiego drzewka Schinus terebinthifolia, spokrewnionego z nanercznikiem i pistacją — i podobnie jak pieprz peruwiański, nie ma botanicznego związku z prawdziwym pieprzem. Jego małe, różowo-czerwone jagody zawierają olejki eteryczne o delikatnym, złożonym profilu łączącym nuty pieprzu, cytrusów i świeżych kwiatów. W perfumerii stał się w ostatnich dekadach jednym z najczęściej stosowanych składników głowy — ceni się go za jasność, lekkość i zdolność do naturalnego rozświetlania kompozycji. Znakomicie współgra z cytrusami, różą, cedrem i białymi piżmami, co sprawia, że pojawia się w niezliczonej liczbie współczesnych zapachów. Jest symbolem nowoczesnej, śródziemnomorskiej lekkości w perfumerii.

Hedione (methyl dihydrojasmonate) to jeden z najbardziej przełomowych składników w historii perfumerii -- syntetyczna cząsteczka odkryta w latach 60. XX wieku przez Edouarda Demole'a. Oddaje kwiatową, jaśminową i nieco cytrusową świeżość o wyjątkowej przejrzystości, której nie sposób uchwycić z naturalnego surowca. Zasłynęła jako kluczowy składnik <<Eau Sauvage>> Christiana Diora (1966), rewolucjonizując sposób, w jaki perfumiarze postrzegali świeżość i przezroczystość zapachu. Co fascynujące, wykazuje zdolność aktywowania receptorów pheromonu TAAR5 u ludzi, co może tłumaczyć jej nieodpartą, zmysłową atrakcyjność.

Fiołek wonny (Viola odorata) od wieków fascynuje perfumerów swoją unikalną właściwością: irones i jonony zawarte w absolutach fiołkowych chwilowo blokują odpowiednie receptory węchowe, przez co zapach zdaje się znikać i pojawiać na zmianę. Ta cykliczność jest jednocześnie przekleństwem i urokiem fiołka. Absolut z korzenia fiołka (orris) i z płatków różni się znacznie — korzeniowy jest kremowy i pudrowaty, płatkowy — bardziej kwiatowy i lekki. Fiołek jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumerii klasycznej, pojawiając się zarówno w kobiecych, jak i unisex kompozycjach od ponad stu lat.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Kolendra (Coriandrum sativum) to roślina z rodziny selerowatych, znana zarówno ze świeżych liści, jak i suchych nasion -- oba surowce mają zupełnie różne profile zapachowe. W perfumerii stosowany jest głównie olejek z nasion, który zawiera przede wszystkim linalol, tworząc świeży, cytrusowo-kwiatowy, lekko korzenny i drzewny zapach. Olejek kolendry jest klasycznym składnikiem wielu eaux de cologne i fougère, gdzie wnosi świeżość i elegancję. Z kolei świeże liście kolendry mają odmienny, intensywny, warzywno-cytrusowy zapach, który dla części ludzi jest nieznośny -- zjawisko to wiąże się z genetyczną wrażliwością na aldehydy w liściach. W perfumerii zazwyczaj chodzi o zapach nasion, a nie liści. Kolendra jest jedną z najstarszych znanych roślin aromatycznych -- jej ślady odnaleziono w egipskich grobowcach sprzed 3000 lat.

Cynamon pozyskiwany jest z kory drzew cynamonowych -- przede wszystkim Cinnamomum verum (cynamon cejloński) lub Cinnamomum cassia (cynamon chiński). Olejek cynamonowy zawiera głównie aldehyd cynamonowy, który odpowiada za charakterystyczny, ciepły, słodki i korzenno-żywiczny zapach. W perfumerii cynamon jest jedną z najchętniej stosowanych nut orientalnych -- pojawia się zarówno jako nuta szczytowa (w ostrzejszej, świeższej formie korowej), jak i w sercach i bazach kompozycji orientalnych i korzennych. Jego historia sięga starożytności: był jedną z najbardziej pożądanych przypraw, cenioną przez Egipcjan, Greków i Arabów. Ciekawostką jest, że to co w sklepach sprzedawane jest jako <<cynamon>> to zazwyczaj tańsza kasja, a nie szlachetny cynamon cejloński.

Kardamon zielony (Elettaria cardamomum) to aromatyczna roślina z rodziny imbirowatych, uprawiana przede wszystkim w Gwatemali, Indiach i Sri Lance. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie 1,8-cyneol (eukaliptol) i linalol, co tworzy charakterystyczny, świeży, lekko mentolowy i korzenno-słodki zapach. W perfumerii kardamon jest jednym z najczęściej stosowanych składników korzennych -- pojawia się jako dominująca nuta szczytowa w niezliczonych orientalnych, aromatycznych i świeżych fougère kompozycjach. Jego wielowymiarowy charakter -- łączący świeżość, korzenność i słodycz -- czyni go wyjątkowo elastycznym. Kardamon jest <<królową przypraw>> (gałka muszkatołowa jest <<królem>>) i znany jest w kuchniach od skandynawskiej po arabską. W kulturze arabskiej kawa z kardamonem (qahwa) to symbol gościnności.

Ambroxan to syntetyczna cząsteczka zapachowa zainspirowana ambroksydem -- substancją naturalnie występującą w ambrze szarej wydzielanej przez kaszaloty. Po raz pierwszy zsyntetyzowany przez firmę Firmenich, szybko stał się jednym z najważniejszych składników współczesnych perfum. Jego zapach jest ciepły, kremowy, skórowy i lekko morski, z wyraźną zwierzęcością, która sprawia wrażenie intymności i bliskości skóry. Ambroxan wykazuje wyjątkowe właściwości fiksujące i wzmacniające inne składniki kompozycji. Ciekawostką jest jego zdolność do działania odmiennie na różne osoby -- część populacji jest na niego anosmiczna (nie wyczuwa go), co czyni go cząsteczką o fascynującym wymiarze sensorycznym.

Amberwood to syntetyczna lub blended kompozycja zapachowa oddająca połączenie zapachu drewna i ambry -- ciepłe, soczyste, żywiczne i delikatnie waniliowe. Kategoria ta jest szeroko stosowana jako baza w nowoczesnych orientalnych i drzewnych zapachach, gdzie zapewnia spenforowaną, <<aksamitną>> głębię bez konkretnego naturalnego surowca. Nazwa <<amberwood>> jest terminem przemysłowym, stosowanym przez różnych producentów do opisania różnorodnych kompozycji o tym profilu. Wyjątkowo wysoka trwałość i doskonały drydown sprawiają, że amberwood stał się jednym z kluczowych elementów współczesnej bazy perfumeryjnej.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

Jodła balsamiczna (Abies balsamea) pochodzi z Ameryki Północnej i słynie z wyjątkowo aromatycznej żywicy — balsamicznego oleju zwanego kanadyjskim balsamem. W odróżnieniu od europejskiej jodły jej profil jest bardziej miękki i słodki, z wyraźną nutą balsamiczną i ciepłymi akcentami żywicznymi. W perfumerii ceniona jest za zdolność do ocieplania kompozycji i nadawania im leśnego, zimowego charakteru. Pojawia się zarówno w klasycznych chypre'ach i fougère'ach, jak i nowoczesnych zapachach unisex inspirowanych naturą i borealnymi krajobrazami.

Clearwood to zastrzeżona cząsteczka syntetyczna opracowana przez firmę Firmenich (obecnie dsm-firmenich), należąca do grupy patchoulowych związków drzewnych. Mimo swojego syntetycznego pochodzenia doskonale naśladuje kremową ciepłotę sandałowca, jednocześnie wnosząc własne, unikalne cechy — jest mniej intensywny i bardziej przystępny niż prawdziwy olejek sandałowy. Clearwood stosowany jest przez perfumistów jako ekonomiczna, stabilna i hipoalergiczna alternatywa dla naturalnych surowców drzewnych. Charakteryzuje się wyjątkową trwałością na skórze i możliwością łatwego dawkowania bez ryzyka nieprzyjemnej chemicznej nuty.

Fasola tonka pochodzi z drzewa Dipteryx odorata rosnącego w tropikalnych lasach Ameryki Południowej, szczególnie w Wenezueli i Brazylii. Jej charakterystyczny zapach zawdzięcza kumarynie — naturalnej substancji o zapachu skoszonego siana i migdałów, która po raz pierwszy wyizolowano właśnie z ziaren tonki w 1820 roku. W perfumerii tonka to jeden z najważniejszych składników baz — wnosi ciepłą, słodko-pudrową głębię, która znakomicie wiąże inne składniki i przedłuża trwałość kompozycji. Doskonale współgra z wanilią, paczulą, drewnem sandałowym i piżmem, tworząc klasyczne, orientalne lub gourmand akordy. Warto wiedzieć, że kumaryna w dużych stężeniach jest regulowana przez unijne przepisy dotyczące bezpieczeństwa kosmetyków.