Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Ogórek to jedna z najbardziej charakterystycznych zielono-wodnych nut w perfumerii -- jego zapach wynika glównie z obecności aldehydów C9 i C10 (trans-2-nonenal) wytwarzanych przez enzymy owocu. W kompozycjach perfumeryjnych oddaje chłód i świeżość ogrodu po deszczu, harmonizując z melonami, miętą, fiołkiem i liśćmi zielonej herbaty. Nuta ogórkowa jest ceniona za swoją neutralność -- orzeźwia bez dominowania, tworząc wrażenie naturalnej, roślinnej czystości. Co ciekawe, woda z ogórka była stosowana w historycznych recepturach kosmetycznych już w starożytnym Egipcie jako środek chłodzący i nawilżający skórę.

Ananas pochodzi z Ameryki Południowej i był sprowadzony do Europy przez europejskich konkwistadorów w XVI wieku, gdzie szybko stał się symbolem egzotyki i przepychu. Jego zapach jest bogaty, słodko-kwaśny, z charakterystyczną tropikalną nutą, odtwarzaną w perfumerii zarówno z ekstraktów naturalnych, jak i związków syntetycznych takich jak allyl hexanoate. W kompozycjach otwiera je z rozmachem, wnosząc energię i słoneczność, będąc szczególnie popularnym w zapachach letnich i sportowych. Co ciekawe, enzym bromelainy zawarty w ananasie jest tak silny, że potrafi trawić białka skóry, dlatego pasteryzuje się soki ananasowe przed użyciem.

Melon uprawiany jest od ponad 5000 lat, najwcześniej w Afryce i Azji Środkowej, a dziś jest symbolem lata i słodkości w całym świecie śródziemnomorskim. Jego aromat jest wyjątkowo trudny do uchwycenia w naturze, dlatego w perfumerii tworzony jest syntetycznie przy pomocy melon-owych aldehydów i estrów. Nuta melona wnosi do kompozycji kremową, wodnistą słodycz, przywołującą obrazy letnich ogrodów i chłodnych sorbetów. Doskonale współgra z jaśminem, lemonią, bergamotką i białymi kwiatami.

Czarna porzeczka to krzew rosnący dziko w Europie i Azji, ceniony za intensywne, aromatyczne owoce bogate w witaminę C. Jej zapach jest jednym z najbardziej charakterystycznych i rozpoznawalnych w świecie roślin: cierpki, zielony, lekko siarkowy aromat liści kontrastuje z ciemną, dżemową słodyczą owoców. W perfumerii stosuje się zarówno naturalny ekstrakt z pąków kwiatowych (bourgeons de cassis), jak i syntetyczne odtworzenia tego aromatu. To jedna z najpopularniejszych nut w perfumerii europejskiej, otwierająca tysiące kompozycji kwiatowo-owocowych swoją żywą, elektryzującą świeżością.

Bazylia pochodzi z tropikalnych rejonów Azji i Afryki, lecz dziś jest uprawiana na całym świecie — szczególnie cenione są odmiany z Indii, Wietnamu i regionu śródziemnomorskiego. Jej olejek eteryczny zawiera przede wszystkim linalol i eugenol, co nadaje mu słodki, ziołowy i lekko goździkowy charakter. W perfumerii bazylia jest klasycznym składnikiem głowy w świeżych, cytrusowych i zielonych kompozycjach — pojawia się w tradycyjnych wodach kolońskich i fougère. Dobrze harmonizuje z cytrusami, lawendą i drzewnymi nutami, wnosząc energię i roślinną czystość. Interesujące jest, że różne odmiany botaniczne bazylii — tajska, tulsi, cytrynowa — mają wyraźnie odmienne profile zapachowe, co daje perfumiarzom szeroki wachlarz możliwości.

Szałwia lekarska towarzyszy człowiekowi od tysiącleci jako zioło lecznicze, przyprawowe i rytualne — jej łacińska nazwa Salvia pochodzi od słowa oznaczającego uzdrawianie. Olejek eteryczny zawiera tujon, cyneol i kamfor, co nadaje mu intensywny, ziołowo-kamforowy profil z ciepłym żywicznym tłem. W perfumerii szałwia jest wszechstronnym składnikiem: pojawia się w aromatycznych fougère jako sercowa nuta, w orientalnych jako korzenna głębia, a w akwatycznych jako wyrazisty zielony kontrast. To jeden z filarów tradycji śródziemnomorskiej w sztuce tworzenia zapachów.

Paczula (Pogostemon cablin) to roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana głównie w Indonezji i na Filipinach. Jej olejek eteryczny pozyskiwany jest z liści przez destylację parą wodną i należy do najbardziej charakterystycznych surowców perfumerskich — rozpoznawalny niemal natychmiast ze względu na ziemisty, intensywnie drzewny i ciepły zapach. Paczula jest nieodłącznie związana z estetyką lat 60. i 70. XX wieku, jednak w rękach współczesnych perfumerów zyskuje nowe oblicze. Świeży olejek ma profil nieco ostry i zielony, który z wiekiem łagodnieje i nabiera kremowej głębi — stąd cenione są dojrzałe, leżakowane partie surowca.

Jeden z najważniejszych surowców w historii perfumerii — szacuje się, że 80% zapachów z pierwszej połowy XX wieku zawierało naturalne ekstrakty jaśminowe. W perfumerii stosuje się głównie dwa gatunki: Jasminum grandiflorum (jaśmin królewski) i Jasminum sambac (jaśmin arabski). Absolut jaśminowy pozyskuje się z ręcznie zbieranych kwiatów — potrzeba około miliona kwiatów na zaledwie kilogram ekstraktu. Zapach jest intensywnie kwiatowy, kremowy i słodki, z charakterystyczną głębią nadawaną przez indol. W kompozycjach najczęściej występuje w nutach serca, gdzie nadaje romantyczny, odurzający charakter.

Nuty drzewne to szeroka kategoria olfaktoryczna obejmująca wszelkie aromaty kojarzące się z drewnem, korą i lasem — od lekkich, kremowych nut białego cedru po ciężkie, dymne akcenty palisandru. W perfumerii termin ten stosuje się zarówno dla naturalnych surowców (sandałowiec, wetiweria, paczula), jak i syntetycznych molekuł (Iso E Super, Ambrox). Drzewne bazy nadają kompozycjom trwałości i charakteru, będąc niemal niezbędnym elementem każdego zapachu. Ich siła polega na wszechstronności — są dyskretne lub dominujące, suche lub kremowe, jasne lub ciemne.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Ambra szara (ambergris) to jedna z najbardziej legendarnych substancji w historii perfumerii -- powstaje w przewodzie pokarmowym kaszalota jako reakcja na podrażnienie łupinami kalmarów. Świeżo wydalona ma nieprzyjemny aromat, lecz po wieloletniej oksydacji na powierzchni oceanów przybiera wyjątkowy profil: morski, słodkawy, zwierzęcy, z fenomenalną trwałością i zdolnością do amplifikowania innych składników. Dziś jest prawnie chroniona i bardzo rzadka -- większość współczesnych kompozycji stosuje syntetyczne odpowiedniki (Ambroxan, Cetalox). Znana już faraonów egipskich i arabskim kupcom X wieku, ambra jest jedną z najcenniejszych substancji naturalnych na świecie.

Wanilia pochodzi z pnącej orchidei Vanilla planifolia, uprawianej pierwotnie przez Azteków w Meksyku, a dziś produkowanej głównie na Madagaskarze i Tahiti. Jej charakterystyczny zapach pochodzi przede wszystkim z waniliny — organicznego aldehydu nadającego wanilii słodką, kremową głębię. W perfumerii wanilia jest jednym z najczęściej stosowanych składników na świecie — pojawia się zarówno jako naturalna absolutna, jak i syntetyczna wanilina lub jej pochodne, znacznie intensywniejsze od oryginału. Stanowi niezrównaną bazę dla kompozycji orientalnych, gourmand i kwiatowych, nadając im ciepło, miękkość i trwałość. Naturalny strąk wanilii nie pachnie przy zbiorze — charakterystyczny aromat rozwija się dopiero podczas wielomiesięcznego procesu fermentacji i suszenia.