Szafran to najdroższy składnik zapachowy i kulinarny na świecie — pozyskuje się go ręcznie ze znamion kwiatów Crocus sativus, a zebranie jednego kilograma wymaga pracy przy około 150 000 kwiatach. Pochodzi z rejonu Bliskiego Wschodu, gdzie jest uprawiany od ponad 3500 lat, a największym producentem jest dziś Iran. W perfumerii szafran wnosi do kompozycji charakterystyczną metaliczno-skórzaną głębię z odcieniami palonego miodu, wosku i tytoniu, które czynią go niezastąpionym składnikiem orientalnych i oud-owych kompozycji. Za jego zapach odpowiadają głównie safranal i pikrokrocyna — związki niepowtarzalne w całym królestwie roślin. Wyjątkowa cena i intensywność sprawiają, że w perfumerii często stosuje się syntetyczne odpowiedniki lub wzbogacane ekstrakty.

Konopie siewne (Cannabis sativa) to roślina o długiej historii kultury materialnej i symbolicznej — jej aromat pochodzi od bogatej mieszaniny terpenoidów, w tym mircenu, limonenu, beta-kariofylenu i linalolu. W perfumerii nuta konopi stosowana jest do tworzenia zielonych, intensywnie ziołowych akordów z charakterystyczną żywiczną głębią i odrobiną słodkości. Bywa stosowana zarówno w awangardowych, artystycznych kompozycjach niszowych, jak i w bardziej przystępnych zapachach szukających naturalnej, roślinnej wyrazistości. Perfumierzy odtwarzają jej profil bez aktywnych składników psychotropowych, korzystając z naturalnych terpenów lub syntetycznych odpowiedników. Nuta ta wpisuje się w trend autentyczności i botanicznej surowości, który zyskuje coraz więcej zwolenników.

Tymianek pospolity to jedno z najważniejszych ziół kulinarnych i leczniczych świata, uprawiane od starożytności w regionie śródziemnomorskim. Jego olejek eteryczny zawiera tymol i karwakrol, które odpowiadają za intensywny, ziołowo-korzenny profil z kamforową ostrością i ciepłem. W perfumerii tymianek pełni rolę żywej, aromatycznej nuty przywołującej gorące, skaliste wybrzeża Prowansji i Grecji. Doskonale komponuje się z innymi ziołami śródziemnomorskimi — rozmarynem, szałwią i lawendą — tworząc typową olfaktoryczną pocztówkę z południa Europy.

Nuty zielone to szerokie pojęcie obejmujące zapachowe wrażenie świeżej roślinności — liści, trawy, łodyg i pąków. W perfumerii uzyskuje się je zarówno z naturalnych ekstraktów, jak i ze związków syntetycznych, takich jak galbanum czy aldehydy zielone. Charakteryzują się chłodną, często lekko gorzką i wilgotną aurą, przypominającą wiosenny ogród po deszczu. Odpowiadają za pierwsze, orzeźwiające wrażenie zapachu i nadają kompozycjom poczucie lekkości oraz naturalności.

Davana to delikatna roślina z rodziny astrowatych (Artemisia pallens) uprawiana przede wszystkim w Indiach, gdzie od wieków służy jako ozdoba świątynna i składnik tradycyjnych olejków. Jej olejek eteryczny jest znany z wyjątkowej właściwości — zapach davany zmienia się w zależności od chemii skóry danej osoby, tworząc niepowtarzalny profil dla każdego nosiciela. Na skórze ujawniają się różne nuanse: u jednych bardziej owocowe i śliwkowe, u innych kwiatowe i miodowe, a u jeszcze innych wyraźnie ziołowe. W perfumerii ceniona jest za tę osobistość zapachu i zdolność do tworzenia ciepłych, orientalnych akordów. Jest składnikiem stosunkowo rzadkim, lecz niezwykle fascynującym dla twórców poszukujących głęboko osobistych kompozycji.

Tytoń jako nuta zapachowa to jedno z najbardziej pożądanych i wielowymiarowych tworzyw we współczesnej perfumerii. Surowiec pozyskuje się z liści Nicotiana tabacum, a jego zapach — zależnie od sposobu suszenia i fermentacji — może być słodki, dymny, skórzany lub niemal kwiatowy. W kompozycjach perfumeryjnych tytoń pełni funkcję ciepłej, zmysłowej bazy nadającej głębię i trwałość, doskonale uzupełniając wanilię, rum, skórę i drewna wschodnie. Skojarzenie z tytoniem ma w perfumerii charakter romantyczny i nostalgiczny, odwołując się do starych bibliotek, skórzanych foteli i tajemniczej elegancji.

Kawa jako nuta zapachowa czerpie z wielowymiarowego aromatu prażonych ziaren Coffea arabica lub Coffea robusta. Jej profil jest złożony -- łączy palony, gorzki charakter z karmelem, czekoladą i kremowymi akordami. W perfumerii kawa stosowana jest zarówno w formie absolutu (concret z prażonych ziaren), jak i przez użycie syntetycznych składników imitujących jej aromat. Pojawia się w kompozycjach gourmand, orientalnych i skórzanych, gdzie buduje głębię i zmysłowość. Kawa jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych aromatów na świecie, a jej stosowanie w perfumach wywołuje natychmiastowe, pozytywne i energetyzujące skojarzenia. W świecie aromaterapii zapach kawy stosowany jest jako olfaktoryczny <<reset>> przy testowaniu zapachów -- neutralizuje senor po poprzednim wąchaniu.

Cynamon pozyskiwany jest z kory drzew cynamonowych -- przede wszystkim Cinnamomum verum (cynamon cejloński) lub Cinnamomum cassia (cynamon chiński). Olejek cynamonowy zawiera głównie aldehyd cynamonowy, który odpowiada za charakterystyczny, ciepły, słodki i korzenno-żywiczny zapach. W perfumerii cynamon jest jedną z najchętniej stosowanych nut orientalnych -- pojawia się zarówno jako nuta szczytowa (w ostrzejszej, świeższej formie korowej), jak i w sercach i bazach kompozycji orientalnych i korzennych. Jego historia sięga starożytności: był jedną z najbardziej pożądanych przypraw, cenioną przez Egipcjan, Greków i Arabów. Ciekawostką jest, że to co w sklepach sprzedawane jest jako <<cynamon>> to zazwyczaj tańsza kasja, a nie szlachetny cynamon cejloński.

Fiołek wonny (Viola odorata) od wieków fascynuje perfumerów swoją unikalną właściwością: irones i jonony zawarte w absolutach fiołkowych chwilowo blokują odpowiednie receptory węchowe, przez co zapach zdaje się znikać i pojawiać na zmianę. Ta cykliczność jest jednocześnie przekleństwem i urokiem fiołka. Absolut z korzenia fiołka (orris) i z płatków różni się znacznie — korzeniowy jest kremowy i pudrowaty, płatkowy — bardziej kwiatowy i lekki. Fiołek jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumerii klasycznej, pojawiając się zarówno w kobiecych, jak i unisex kompozycjach od ponad stu lat.

Malina pospolita rośnie dziko w całej Europie i Azji, a jej aromat jest od wieków jednym z najpiękniejszych darów lata. W perfumerii nuta maliny tworzona jest przy pomocy ketonu malinowego (raspberry ketone), odkrytego w 1903 roku i uznanego za jeden z kluczowych olfaktorycznych wyznaczników tego owocu. To jedna z najpopularniejszych nut owocowych w perfumerii, od dezodorantów po haute parfumerie, gdzie malina doskonale łączy się z różą, piżmami i czarną porzeczką. Ciekawostką jest, że keton malinowy stosuje się również jako suplement diety, jednak w stężeniach perfumeryjnych jest zupełnie bezpieczny.

Balsam gurjuński pozyskiwany jest z drzewa Dipterocarpus turbinatus rosnącego w lasach tropikalnych Azji Południowo-Wschodniej, głównie w Birmie, Bangladeszu i Indiach. Jest to gęsta, oleista żywica o intensywnym, dymno-drzewnym i żywicznym zapachu, zbliżonym charakterem do olejku terpentynowego stosowanego tradycyjnie jako substytut terpentyny weneckiej. W perfumerii orientalnej balsam gurjuński pojawia się jako ciepłe, żywiczne tło wzmacniające trwałość kompozycji i nadające jej orientalny, drzewno-korzenny charakter. Dobrze łączy się z innymi żywicami i drzewnymi nutami bazy.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.

Fasola tonka pochodzi z drzewa Dipteryx odorata rosnącego w tropikalnych lasach Ameryki Południowej, szczególnie w Wenezueli i Brazylii. Jej charakterystyczny zapach zawdzięcza kumarynie — naturalnej substancji o zapachu skoszonego siana i migdałów, która po raz pierwszy wyizolowano właśnie z ziaren tonki w 1820 roku. W perfumerii tonka to jeden z najważniejszych składników baz — wnosi ciepłą, słodko-pudrową głębię, która znakomicie wiąże inne składniki i przedłuża trwałość kompozycji. Doskonale współgra z wanilią, paczulą, drewnem sandałowym i piżmem, tworząc klasyczne, orientalne lub gourmand akordy. Warto wiedzieć, że kumaryna w dużych stężeniach jest regulowana przez unijne przepisy dotyczące bezpieczeństwa kosmetyków.