Cytryna jest jednym z najpowszechniej stosowanych składników perfumeryjnych na świecie — jej olejek eteryczny, tłoczony na zimno ze skórki, zawiera ponad 70% limonenu, który odpowiada za charakterystyczną, świeżą kwasowość. Cytryna jest obecna w perfumach od stuleci: to jeden z filarów tradycyjnych wód kolońskich, które wywodzą się z XVIII-wiecznego Kolonii. Zapach skórki cytrynowej jest żywszy i bardziej złożony niż sam sok — obejmuje kwiatowe, trawiste i żywiczne podtony obok dominującego cierpko-kwasowego cytrusu. Ze względu na szybką ulotność olejku, w kompozycjach stosuje się też syntetyczne odpowiedniki i mikrokapsułkowanie.

Bergamotka jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumeryjnych — olejek eteryczny tłoczony na zimno ze skórki owoców Citrus bergamia jest obecny w szacunkowo 30–40% wszystkich współczesnych kompozycji. Drzewo bergamotkowe pochodzi prawdopodobnie z Azji, ale uprawiane jest niemal wyłącznie w wąskim pasie wybrzeża kalabryjskiego w południowych Włoszech, gdzie mikroklimat jest niemożliwy do odtworzenia gdziekolwiek indziej. Bergamotka jest też nieodłącznym składnikiem herbaty Earl Grey, w której jej skórkę stosuje się od XIX wieku. W perfumerii wnosi świeżość, elegancję i subtelną kwiatowość, harmonizując niemal z każdą inną nutą — od cytrusowych po orientalne.

Szałwia muszkatołowa to gatunek spokrewniony z szałwią lekarską, lecz o zupełnie odmiennym, bardziej złożonym profilu zapachowym. Jej olejek eteryczny zawiera linalol, octan linalolu i sklarenol — związki nadające mu kwiatowy, ziołowy, lekko muszkatowy i piżmowy charakter. Roślina uprawiana jest głównie we Francji, Rosji i basenie Morza Śródziemnego, a jej absolue cenione jest jako surowiec do wyrobu damskich perfum kwiatowo-orientalnych. Szałwia muszkatołowa jest też prekursorem sklarenolu — syntetycznego surowca o nutach ambrowych, szeroko stosowanego we współczesnej perfumerii.

Fiołek wonny (Viola odorata) od wieków fascynuje perfumerów swoją unikalną właściwością: irones i jonony zawarte w absolutach fiołkowych chwilowo blokują odpowiednie receptory węchowe, przez co zapach zdaje się znikać i pojawiać na zmianę. Ta cykliczność jest jednocześnie przekleństwem i urokiem fiołka. Absolut z korzenia fiołka (orris) i z płatków różni się znacznie — korzeniowy jest kremowy i pudrowaty, płatkowy — bardziej kwiatowy i lekki. Fiołek jest jednym z najbardziej wszechstronnych składników perfumerii klasycznej, pojawiając się zarówno w kobiecych, jak i unisex kompozycjach od ponad stu lat.

Róża majowa (Rose de Mai) to absolutum uzyskiwane z płatków Rosa centifolia zbieranych w maju na polach wokół Grasse. Uznawana za jeden z najbardziej luksusowych materiałów zapachowych świata, wymaga ogromnych nakładów pracy: kilogram absolutum to ok. 3–5 ton płatków. Jej profil zapachowy jest cieplejszy, bardziej mięsisty i miodowy niż damascenika — z wyraźną nutą wosku pszczelego. Perfumerzy alta perfumeria cenią ją za bezpośredni, zmysłowy charakter, który trudno osiągnąć syntetycznie. Pojawia się jako centralna nuta serca w eleganckich zapachach kwiatowych i orientalnych.

Skóra jako nuta perfumeryjną evokuje zapach wyprawionej skóry -- surowej, garbowanej, niekiedy dymnej lub woskowej. W naturze nie istnieje jeden składnik odpowiadający tej nucie; jest to efekt kompozycyjny, uzyskiwany przez kombinację substancji takich jak izoeugenol, styraks, ciseol, keton brzozowy lub syntez specyficznych związków skórzanych jak Suederal czy Norlimbanol. Nuta skórowa wywodzi się z tradycji rosyjskich skór garbowanych paloną brzozą i klasycznych angielskich cuirs. W perfumerii skórzane akordy są fundamentem całej rodziny kompozycji cuir, obejmującej zarówno delikatny zamsz, jak i intensywną, ciezką skórę wojskową. Skóra jest jedną z nut najbardziej konotowanych kulturowo: kojarzy się z luksusowymi torebkami, siodłami, starymi bibliotekami i rękawicami.

Irys (Iris pallida) dostarcza jednego z najcenniejszych surowców naturalnych — orris butter, czyli masła iriasowego, pozyskiwanego z suszonych i leżakowanych kłączy. Cały proces trwa od trzech do pięciu lat: kłącza muszą suszyć się przez wiele sezonów, zanim irones — kluczowe związki zapachowe — osiągną pełnię. Zapach orris butter jest absolutnie wyjątkowy: pudrowy, kremowy i kwiatowy, z chłodną, aksamitną głębią i subtelną nutą marchewkową. Irys jest jednym z najbardziej ekskluzywnych i kosztownych składników perfumerii — kilogram masła iriasowego może kosztować kilkanaście tysięcy euro.

Mech dębowy (Evernia prunastri) to porost rosnący na korze dębu, cedru i innych drzew strefy umiarkowanej. Absolut pozyskiwany jest metodą ekstrakcji rozpuszczalnikowej i należy do najważniejszych surowców w historii perfumerii — był kluczowym składnikiem klasycznych kompozycji chypre i fougère, nadając im charakterystyczną, leśną ciemność. Ze względu na potencjał alergizujący wywoływany przez atranol i chloroatranol, stosowanie naturalnego absolutu mechu dębowego zostało w UE surowo ograniczone przez IFRA. Współcześnie zastępuje się go syntetycznymi odpowiednikami lub starannie oczyszczonymi frakcjami. Zapach jest ziemisty, nieco gorzki, głęboko leśny — jedyny w swoim rodzaju.

Ambra szara (ambergris) to jedna z najbardziej legendarnych substancji w historii perfumerii -- powstaje w przewodzie pokarmowym kaszalota jako reakcja na podrażnienie łupinami kalmarów. Świeżo wydalona ma nieprzyjemny aromat, lecz po wieloletniej oksydacji na powierzchni oceanów przybiera wyjątkowy profil: morski, słodkawy, zwierzęcy, z fenomenalną trwałością i zdolnością do amplifikowania innych składników. Dziś jest prawnie chroniona i bardzo rzadka -- większość współczesnych kompozycji stosuje syntetyczne odpowiedniki (Ambroxan, Cetalox). Znana już faraonów egipskich i arabskim kupcom X wieku, ambra jest jedną z najcenniejszych substancji naturalnych na świecie.

Ambrette (piżmian właściwy) to gatunek malwy uprawiany w tropikalnych i subtropikalnych regionach swiata ze względu na piżmowo pachnące nasiona. W odróżnieniu od wersji opisanej jako <<piżmowa malwa>>, ta nuta skupia się bardziej na esencji nasion niż na roślinie jako całości. Jej olej eteryczny zawiera charakterystyczny składnik -- ambrettolid -- makrocykliczny lakton odpowiedzialny za piżmowy, delikatnie owocowy aromat. Ambrette jest jedynym szeroko stosowanym roślinnym źródłem piżma i od dawna jest preferowane przez zwolenników naturalnych perfum jako etyczna alternatywa dla piżma zwierzęcego.

Labdanum to żywica pozyskiwana z różanecznika Cistus ladanifer, rosnącego w basenie Morza Śródziemnego — głównie w Grecji, Hiszpanii i Maroku. Jej gęsty, ambrowaty i balsamiczno-skórzany profil jest jednym z najważniejszych w perfumerii — labdanum stanowi naturalne źródło ambry roślinnej i jest kluczowym składnikiem w akordach chypre i oriental. Starożytni Grecy zbierali żywicę, czesząc kozy pascące się w zaroślach cistusa. Dziś labdanum jest stosowane w formie absolutu lub żywicy i cenione za niezrównaną trwałość i głębię ambrowatego ciepła.

Olejek eteryczny z nasion marchwi (Daucus carota) jest pozyskiwany z suszonych nasion dzikiej lub uprawnej marchwi metodą destylacji parą wodną. Jego zapach jest zaskakująco złożony -- łączy ziemiste, korzenno-drzewne nuty z lekko owocowym akcentem i zieloną suchością. W perfumerii bywa stosowany jako ciekawa modyfikatorska nuta w kompozycjach ziemistych, chyprowych i orientalnych. Olejek z nasion marchwi znany jest przede wszystkim z aromaterapii i kosmetyki naturalnej ze względu na wysoką zawartość karotolu. W perfumerii haute jego zastosowanie jest rzadkie i cenne jako ingredient nieoczekiwany, nadający kompozycji niepowtarzalny charakter. Marchew w kulturze zachodniej rzadko kojarzy się z perfumami, co czyni tę nutę tym bardziej intrygującą dla koneserów.

Cedr jest jedną z najszerzej stosowanych nut drzewnych w perfumerstwie i stanowi fundament niezliczonych kompozycji od eaux de cologne po ciężkie orientalne bazy. W naturze cedry rosnące w Atlasie, Himalajach i Libanie różnią się profilem aromatycznym, jednak wszystkie łączy charakterystyczna sucha, żywiczna głębia. Olejek cedrowy jest pozyskiwany przez destylację parową z drewna i trocin pozostałych po przeróbce drewna, co czyni go surowcem stosunkowo zrównoważonym środowiskowo. W kompozycjach pełni rolę eleganckiej, stabilnej bazy, która wzmacnia trwałość innych składników i nadaje kompozycji maskulinistyczny, leśny charakter.

Goździki (Syzygium aromaticum) to suszone pąki kwiatowe wiecznie zielonego drzewa z rodziny mirtowatych, rosnącego na Wyspach Moluckich w Indonezji. Olejek goździkowy zawiera ponad 70-80% eugenolu -- związku odpowiedzialnego za charakterystyczny, intensywny, pikantny i lekko słodki zapach. W perfumerii goździki są klasycznym składnikiem korzennych, orientalnych i szyprowych kompozycji, gdzie dodają ciepła i pikantnej głębi. Eugenol jest również cenionym składnikiem w dentystyce (środek dezynfekcji i zneczulania), co sprawia, że zapach goździków dla wielu kojarzy się z gabinetem stomatologicznym. Dawniej goździki były jedną z najcenniejszych przypraw świata -- arabscy kupcy przez stulecia utrzymywali tajemnicę ich pochodzenia. W XVII w. jedna funta goździków mogła kosztować równowartość siedmiu gramów złota.

Drewno gwajakowe pochodzi z Bulnesia sarmientoi, drzewa rosnącego w Gran Chaco — suchym regionie Ameryki Południowej obejmującym Argentynę, Paragwaj i Boliwię. Jego olejek eteryczny jest wyjątkowy ze względu na intensywną, różowo-drzewną woń, która w naturalny sposób łączy aspekty kwiatowe z drzewnymi. W perfumerstwie drewno gwajakowe jest cenione jako składnik tworzący naturalny pomost między sercem kwiatowym a drzewną bazą kompozycji. Niestety, nadmierne wycinanie drzew spowodowało, że Bulnesia sarmientoi znalazła się na liście gatunków zagrożonych CITES, co skłoniło branżę perfumeryjną do poszukiwania zrównoważonych źródeł lub syntetycznych alternatyw.

Styraks to termin obejmujący grupę balsamicznych żywic pozyskiwanych z różnych gatunków drzew — zarówno Liquidambar (styraks płynny lewantyński) jak i Styrax benzoin (styraks stały, tożsamy z benzoesem). W perfumerii styraks jest jednym z filarów orientalnych i ambrowych kompozycji — jego słodkie, waniliowo-cynamonowe ciepło z dymnym tłem stanowi doskonałe fundament dla drzew i korzeni. Był składnikiem kanoniczych kadzideł liturgicznych wymienianych w Torze i tradycji chrześcijańskiej. Dzisiaj pojawia się w wielu klasykach perfumeryjnych jako nieodzowny element ciepłej, głębokiej bazy.

Paczula (Pogostemon cablin) to roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana głównie w Indonezji i na Filipinach. Jej olejek eteryczny pozyskiwany jest z liści przez destylację parą wodną i należy do najbardziej charakterystycznych surowców perfumerskich — rozpoznawalny niemal natychmiast ze względu na ziemisty, intensywnie drzewny i ciepły zapach. Paczula jest nieodłącznie związana z estetyką lat 60. i 70. XX wieku, jednak w rękach współczesnych perfumerów zyskuje nowe oblicze. Świeży olejek ma profil nieco ostry i zielony, który z wiekiem łagodnieje i nabiera kremowej głębi — stąd cenione są dojrzałe, leżakowane partie surowca.

Jałowiec pospolity (Juniperus communis) to krzew lub małe drzewo rosnące w całej półkuli północnej — od strefy śródziemnomorskiej po tundry arktyczne. W perfumerii surowce z gałązek i drewna jałowca różnią się od jagód: mają bardziej żywiczno-drzewny charakter, głębszy i mniej owocowy. Jest klasycznym składnikiem kompozycji fougère, nordyckich i drewnianych, budując obraz dzikiego, surowego krajobrazu. Szczególną rolę odgrywa w tradycji słowiańskiej i nordyckiej, gdzie jałowiec był symbolem ochrony i oczyszczenia. W przeciwieństwie do jagód, które lądują zazwyczaj w głowie, drewniane frakcje jałowca wzbogacają zarówno serce, jak i bazę kompozycji.

Balsam toluański pochodzi z drzewa Myroxylon balsamum rosnącego w Ameryce Południowej, pierwotnie eksportowanego przez miasto Tolú w dzisiejszej Kolumbii. To jeden z pierwszych balsamów stosowanych w europejskiej perfumerii nowożytnej, ceniony za miękką, waniliowo-cynamonową słodycz bez nadmiernej intensywności. Jego zapach jest delikatniejszy i bardziej kwiatowy niż balsamu peruwiańskiego, z nutą kakao i ciepłego ciasta. W perfumerii tradycyjnej balsam toluański jest klasycznym składnikiem orientalnych ambre, powdery i gourmand, gdzie stanowi eleganckie, słodkie tło.