Pomarańcza chińska nawiązuje do odmian cytrusów uprawianych w Chinach, gdzie historia uprawy drzew pomarańczowych sięga ponad czterech tysięcy lat. Chińskie odmiany Citrus sinensis mają nieco inny profil aromatyczny niż śródziemnomorskie — są mniej słodkie, bardziej zielone i lekko kwaskowate, co nadaje im osobliwego, subtelnego charakteru. W perfumerstwie jest to stosunkowo rzadka nuta, używana głównie do uzyskania nieco stonowanego, orientalno-cytrusowego akcentu. Jej delikatność sprawia, że doskonale uzupełnia kompozycje o wschodnim charakterze, łącząc cytrusową świeżość z nutami herbaty i bambusa.

Cytryna jest jednym z najpowszechniej stosowanych składników perfumeryjnych na świecie — jej olejek eteryczny, tłoczony na zimno ze skórki, zawiera ponad 70% limonenu, który odpowiada za charakterystyczną, świeżą kwasowość. Cytryna jest obecna w perfumach od stuleci: to jeden z filarów tradycyjnych wód kolońskich, które wywodzą się z XVIII-wiecznego Kolonii. Zapach skórki cytrynowej jest żywszy i bardziej złożony niż sam sok — obejmuje kwiatowe, trawiste i żywiczne podtony obok dominującego cierpko-kwasowego cytrusu. Ze względu na szybką ulotność olejku, w kompozycjach stosuje się też syntetyczne odpowiedniki i mikrokapsułkowanie.

Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Nuty morskie to syntetyczna kategoria zapachów kreujących olfaktoryczne złudzenie bliskości morza -- nie konkretnego olejku ani ekstraktu, lecz wyobrażenia. Tworzone są glównie za pomocą molekuły Calone (opracowanej w latach 70. XX wieku przez firmę Pfizer), która wywołuje wrażenie chłodnego, metaliczno-wodnego, słonawego powietrza nad oceanem. Prawdziwy przełom nastąpił w 1991 roku, gdy Davidoff Cool Water uczynił tę nutę symbolem nowej epoki świeżych, aquatycznych perfum. Dziś nuty morskie są jedną z najczęściej stosowanych kategorii w segmencie zapachów unisex i sportu.

Kardamon zielony (Elettaria cardamomum) to aromatyczna roślina z rodziny imbirowatych, uprawiana przede wszystkim w Gwatemali, Indiach i Sri Lance. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie 1,8-cyneol (eukaliptol) i linalol, co tworzy charakterystyczny, świeży, lekko mentolowy i korzenno-słodki zapach. W perfumerii kardamon jest jednym z najczęściej stosowanych składników korzennych -- pojawia się jako dominująca nuta szczytowa w niezliczonych orientalnych, aromatycznych i świeżych fougère kompozycjach. Jego wielowymiarowy charakter -- łączący świeżość, korzenność i słodycz -- czyni go wyjątkowo elastycznym. Kardamon jest <<królową przypraw>> (gałka muszkatołowa jest <<królem>>) i znany jest w kuchniach od skandynawskiej po arabską. W kulturze arabskiej kawa z kardamonem (qahwa) to symbol gościnności.

Cynamon pozyskiwany jest z kory drzew cynamonowych -- przede wszystkim Cinnamomum verum (cynamon cejloński) lub Cinnamomum cassia (cynamon chiński). Olejek cynamonowy zawiera głównie aldehyd cynamonowy, który odpowiada za charakterystyczny, ciepły, słodki i korzenno-żywiczny zapach. W perfumerii cynamon jest jedną z najchętniej stosowanych nut orientalnych -- pojawia się zarówno jako nuta szczytowa (w ostrzejszej, świeższej formie korowej), jak i w sercach i bazach kompozycji orientalnych i korzennych. Jego historia sięga starożytności: był jedną z najbardziej pożądanych przypraw, cenioną przez Egipcjan, Greków i Arabów. Ciekawostką jest, że to co w sklepach sprzedawane jest jako <<cynamon>> to zazwyczaj tańsza kasja, a nie szlachetny cynamon cejloński.

Szałwia lekarska towarzyszy człowiekowi od tysiącleci jako zioło lecznicze, przyprawowe i rytualne — jej łacińska nazwa Salvia pochodzi od słowa oznaczającego uzdrawianie. Olejek eteryczny zawiera tujon, cyneol i kamfor, co nadaje mu intensywny, ziołowo-kamforowy profil z ciepłym żywicznym tłem. W perfumerii szałwia jest wszechstronnym składnikiem: pojawia się w aromatycznych fougère jako sercowa nuta, w orientalnych jako korzenna głębia, a w akwatycznych jako wyrazisty zielony kontrast. To jeden z filarów tradycji śródziemnomorskiej w sztuce tworzenia zapachów.

Olejek cypriolowy znany jako nagarmotha pochodzi z kłączy Cyperus scariosus i jest jednym z najważniejszych surowców stosowanych w tradycyjnej indyjskiej perfumerii attar. Jego zapach jest gęsty, głęboki i wielowarstwowy — łączy dymność z wilgotną ziemistością i subtelną korzenną goryczą, przywołując obrazy wilgotnych lasów tropikalnych. W zachodniej perfumerii nagarmotha pełni funkcję kotwicy bazy, nadając kompozycjom egzotyczny, niemal medytacyjny charakter. Często łączona jest z wetiwerem, oud i drzewem sandałowym w orientalnych i drzewno-ziemistych akordach.

Nagietek jest rośliną o wyrazistym, nieco gorzkawym zapachu — zupełnie innym, niż wizualna radosność jego pomarańczowych i żółtych kwiatów sugeruje. Absolut nagietka (Calendula officinalis) ma głęboki, gorzko-ziołowy i żywiczny charakter, z ciepłą, nieco miodową i słodkawą bazą. W perfumerii nagietek pojawia się w niszowych, botanicznych kompozycjach, gdzie jego oryginalność jest atutem. Stosowany bywa jako element ziołowych, słonecznych i naturystycznych zapachów, nadając im autentyczności.

Pralina to klasyczny element perfumerii gourmandowej — nuta inspirowana prażonymi orzechami (najczęściej migdałami lub orzechami laskowymi) karmelizowanymi w gorącym cukrze. W perfumach buduje się ją przy użyciu syntetycznych związków imitujących prażoną orzechowość w połączeniu z karmelowym aromatem maltolowym. Pralina jest jednocześnie słodka i głęboka, ciepła i złożona — jej profil różni się od czystego karmelu właśnie tą ziemistą, tłustą nutą orzechów. To jeden z najczęściej stosowanych składników w orientalnych perfumach europejskich i niszowych kompozycjach o charakterze luksusowym. W bazach zapachowych nadaje trwałość i apetyczną głębię.

Balsam toluański pochodzi z drzewa Myroxylon balsamum rosnącego w Ameryce Południowej, pierwotnie eksportowanego przez miasto Tolú w dzisiejszej Kolumbii. To jeden z pierwszych balsamów stosowanych w europejskiej perfumerii nowożytnej, ceniony za miękką, waniliowo-cynamonową słodycz bez nadmiernej intensywności. Jego zapach jest delikatniejszy i bardziej kwiatowy niż balsamu peruwiańskiego, z nutą kakao i ciepłego ciasta. W perfumerii tradycyjnej balsam toluański jest klasycznym składnikiem orientalnych ambre, powdery i gourmand, gdzie stanowi eleganckie, słodkie tło.

Paczula (Pogostemon cablin) to roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana głównie w Indonezji i na Filipinach. Jej olejek eteryczny pozyskiwany jest z liści przez destylację parą wodną i należy do najbardziej charakterystycznych surowców perfumerskich — rozpoznawalny niemal natychmiast ze względu na ziemisty, intensywnie drzewny i ciepły zapach. Paczula jest nieodłącznie związana z estetyką lat 60. i 70. XX wieku, jednak w rękach współczesnych perfumerów zyskuje nowe oblicze. Świeży olejek ma profil nieco ostry i zielony, który z wiekiem łagodnieje i nabiera kremowej głębi — stąd cenione są dojrzałe, leżakowane partie surowca.

Heban (Diospyros ebenum) jest jednym z najcięższych i najtwardszych drewn na świecie, od wieków cenionym przez rzeźbiarzy, lutników i stolarzy. W perfumerstwie aromat hebanu jest opisywany jako suchy, ciemny i smolisty, z mineralną głębią i ledwie wyczuwalną słodyczą — diametralnie różny od jasnych, kremowych nut sandałowca. Jako składnik kompozycji zapachowych heban wnosi ciemną, tajemniczą aurę zarezerwowaną dla nocnych i introwertycznych kompozycji. Warto wiedzieć, że w tradycji indyjskiej (diospyros melanoxylon) heban był surowcem do tworzenia specjalnych kadzideł świątynnych, co nadaje mu duchowego wymiaru.

Czarna ambra to kreatywna nuta perfumeryjska nieposiadająca jednego, ściśle zdefiniowanego surowca -- jest raczej umownym określeniem ciemnej, dymnej, często smolistej interpretacji klasycznej ambry. Jej zapach ewokuje głębię nocy, żywiczne kadzidła, skórzane nuty i dym. W praktyce jest to zazwyczaj kompozycja labdanum z dymnym oud, kadzidłem, bitmą lub smolistymi akordami syntetycznymi. Czarna ambra pojawia się przede wszystkim w perfumach o charakterze orientalnym, niszowym lub bliskowschodnim, gdzie buduje tajemniczy, intensywny charakter bazy. Mimo że term oogólny i zależny od interpretacji twórcy, <<czarna ambra>> stała się popularnym skrótem myślowym opisującym mroczną, żywiczną głębię.

Palisander, znany jako brazylijskie drewno różane (Dalbergia nigra), był niegdyś jednym z najcenniejszych surowców w stolarstwie i lutnictwie. W perfumerii olejek z drewna palisandrowego — o różano-drzewnym, ciepłym i lekko słodkim zapachu — był popularny do lat 90. XX wieku. Dalbergia nigra jest gatunkiem chronionym przez konwencję CITES ze względu na drastyczne wylesienie brazylijskich lasów deszczowych, a pozyskanie naturalnego olejku jest dziś w dużej mierze nielegalne. W perfumerii zastępuje się go syntetycznym linaloolem i innymi molekułami odwzorowującymi kwiatowo-drzewny charakter surowca.