Lawenda jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wszechstronnych surowców perfumeryjnych na świecie, a olejek eteryczny z Lavandula angustifolia należy do najczęściej stosowanych w przemyśle. Uprawiana głównie w Prowansji, Bułgarii i Anglii, dostarcza surowca o profilu świeżym, kwiatowo-ziołowym i lekko kamforowym, z balsamicznym finiszem. Jest fundamentem klasycznej rodziny fougère i nieodłącznym elementem zapachów męskich. Aromaterapeutyczna rola lawendy sprawiła, że kojarzona jest ze spokojem i relaksem — efekt potwierdzony badaniami naukowymi.

Bułgarska róża (Rosa damascena uprawiana w Dolinie Róż w Bułgarii) to jeden z najbardziej prestiżowych surowców perfumeryjnych świata. Sezon zbioru trwa zaledwie kilka tygodni wiosną, a kwiaty zbiera się ręcznie o świcie, zanim słońce uwolni lotne związki. Absolutum i olejek różany z Bułgarii cechuje elegancka balansacja między kwiatowością, pikantowością a delikatnym cieniem wosku i miodu. W perfumerii stanowi punkt odniesienia dla całej kategorii różanej. Jej profil jest pełniejszy, cieplejszy i bardziej kompleksowy niż większość syntetycznych interpretacji róży.

Kardamon zielony (Elettaria cardamomum) to aromatyczna roślina z rodziny imbirowatych, uprawiana przede wszystkim w Gwatemali, Indiach i Sri Lance. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie 1,8-cyneol (eukaliptol) i linalol, co tworzy charakterystyczny, świeży, lekko mentolowy i korzenno-słodki zapach. W perfumerii kardamon jest jednym z najczęściej stosowanych składników korzennych -- pojawia się jako dominująca nuta szczytowa w niezliczonych orientalnych, aromatycznych i świeżych fougère kompozycjach. Jego wielowymiarowy charakter -- łączący świeżość, korzenność i słodycz -- czyni go wyjątkowo elastycznym. Kardamon jest <<królową przypraw>> (gałka muszkatołowa jest <<królem>>) i znany jest w kuchniach od skandynawskiej po arabską. W kulturze arabskiej kawa z kardamonem (qahwa) to symbol gościnności.

Kminek zwyczajny (Carum carvi) to dwuletnia roślina z rodziny selerowatych, powszechnie uprawiana w Europie Środkowej, Skandynawii i Azji. Olejek eteryczny z nasion zawiera głównie karwon i limonen, które tworzą charakterystyczny, lekko anyżowy, ziołowy i korzenny zapach. W perfumerii kminek jest składnikiem stosunkowo rzadkim -- poza Europą bywa traktowany jako specyfika regionalna. Dodaje kompozycjom ziołowo-korzennego wymiaru z nieco <<kuchennym>> i intymnym charakterem. Kminek jest tradycyjnym składnikiem polskiego, czeskiego i skandynawskiego chleba żytniego oraz likierów (kümmel), co sprawia, że jego zapach silnie rezonuje kulturowo. W perfumii bardziej nowoczesnej kminek pojawia się w herbalnych i ziołowych kompozycjach poszukujących europejskiej tożsamości.

Kmin rzymski (Cuminum cyminum) to roślina z rodziny selerowatych, uprawiana od tysiącleci w basenie Morza Śródziemnego i w Azji. Olejek eteryczny z nasion zawiera kuminalaldehyd i inne związki tworzące charakterystyczny, korzenny, ziemisty i lekko zwierzęcy zapach -- jeden z najbardziej wyrazistych i kontrowersyjnych w perfumerii. Kmin jest składnikiem stosowanym odważnie -- w małych dawkach dodaje orientalnej głębi i <<brudnego>> ciepła, w nadmiarze może dominować nad całą kompozycją. Pojawia się w perfumach nawiązujących do tradycji bliskowschodniej i indyjskiej. Ciekawostką jest, że kmin ma wyraźny komponent zwierzęcy wynikający z obecności związków strukturalnie zbliżonych do feromonów ludzkich -- stąd bywa opisywany jako nuta <<skórzana>> lub <<ciałowa>>. Jest to przykład przyprawy, która w perfumerii staje się narzędziem prowokacji sensorycznej.

Oud, znany też jako agar lub drewno agarowe, to żywica tworząca się w rdzeniu drzew Aquilaria w reakcji na infekcję grzybiczą. To jeden z najdroższych surowców naturalnych na świecie — kilogram wysokiej jakości olejku może kosztować więcej niż złoto. Zapach oudu jest wyjątkowo złożony: ciemny, dymny, zwierzęcy, z nutą ziemi, drewna i słodkiej żywicy. W perfumerii Bliskiego Wschodu stosowany od stuleci jako samodzielny zapach i składnik attar. Na Zachodzie oud przeżywa renesans od lat 2000., stając się synonimem luksusowych, niszowych kompozycji. Różni się znacznie w zależności od regionu pochodzenia.

Cywet (civet) to historyczny składnik perfumerii pozyskiwany z gruczołów wydzielniczych cywety afrykańskiej (Civettictis civetta) -- dużego ssaka z rzędu drapieżnych, zamieszkującego Afrykę Subsaharyjską. Substancja w surowej formie ma intensywny, wręcz odrzucający zapach kałowy i zwierzęcy, jednak po rozcieńczeniu do bardzo niskich stężeń przekształca się w głęboko zmysłową, skórową i ciepłą nutę, która dodaje kompozycji niepowtarzalnego wymiaru cielesności. W klasycznych perfumach epoki przedsyntetycznej był nieodzownym składnikiem. Dziś ze względów etycznych i ochrony zwierząt naturalne cywety są zastępowane syntetycznym ciwetonem i innymi związkami. Cywet był używany już w starożytnym Egipcie jako jeden z pierwszych udokumentowanych składników zapachowych.

W perfumerii bursztyn (znany też jako ambra w sensie kompozycji) nie odnosi się bezpośrednio do żywicy kopalnej, lecz do klasycznej kompozycji zapachowej opartej na połączeniu labdanum, benzoesu lub wanilii z balsamem styraksowym, tworzącym ciepłą, żywiczną, nieco słodką bazę. Jego zapach jest kojący, zmysłowy, orientalny -- ewokuje ciepło słonecznych wybrzeży, stare żywice i egzotyczne kadzidła. Bursztyn jako nuta bazowa pojawia się w ogromnej liczbie kompozycji orientalnych, chyprowych i kwiatowych, gdzie pełni rolę zarówno modyfikatora, jak i fiksatora. Naturalny bursztyn kopalny posiada znikomy zapach i rzadko jest stosowany w perfumerii, stąd termin perfumeryjny jest ściśle konwencją branżową. Ciekawostką jest, że skład <<bursztynowej>> bazy znacząco różni się między domami perfumeryjnymi.

Orris — synonim korzenia irysa w języku perfumerii — pojawia się zarówno w postaci masła (beurre d'iris), absolutu, jak i materiałów syntetycznych odtwarzających jego profil. Naturalny orris pozyskuje się przez długotrwałe suszenie i destylację kłącza Iris pallida, uprawianego głównie we Włoszech. Zapach jest wyjątkowo złożony: pudrowy, kremowy, z mocno zarysowaną nutą fiołkową i subtelną ziemistą głębią. Materiał ten jest standardem jakości w kompozycjach irysowych i jednym z głównych wyróżników zapachów należących do tzw. iris family.

Irys (Iris pallida) dostarcza jednego z najcenniejszych surowców naturalnych — orris butter, czyli masła iriasowego, pozyskiwanego z suszonych i leżakowanych kłączy. Cały proces trwa od trzech do pięciu lat: kłącza muszą suszyć się przez wiele sezonów, zanim irones — kluczowe związki zapachowe — osiągną pełnię. Zapach orris butter jest absolutnie wyjątkowy: pudrowy, kremowy i kwiatowy, z chłodną, aksamitną głębią i subtelną nutą marchewkową. Irys jest jednym z najbardziej ekskluzywnych i kosztownych składników perfumerii — kilogram masła iriasowego może kosztować kilkanaście tysięcy euro.

Olejek cypriolowy znany jako nagarmotha pochodzi z kłączy Cyperus scariosus i jest jednym z najważniejszych surowców stosowanych w tradycyjnej indyjskiej perfumerii attar. Jego zapach jest gęsty, głęboki i wielowarstwowy — łączy dymność z wilgotną ziemistością i subtelną korzenną goryczą, przywołując obrazy wilgotnych lasów tropikalnych. W zachodniej perfumerii nagarmotha pełni funkcję kotwicy bazy, nadając kompozycjom egzotyczny, niemal medytacyjny charakter. Często łączona jest z wetiwerem, oud i drzewem sandałowym w orientalnych i drzewno-ziemistych akordach.

Piołun, znany też jako bylica piołun, to roślina o jednym z najbardziej wyrazistych i trudnych do zignorowania zapachów w przyrodzie. Jej olejek eteryczny zawiera tujon, który odpowiada za kamforowy, intensywnie gorzki i niemal metaliczny profil. Od starożytności stosowany był jako składnik napojów leczniczych i rytualnych, z czego słynny absynt jest najbardziej rozpoznanym przykładem. W perfumerii piołun dodaje kompozycjom charakteru i napięcia — najczęściej w rolach toppowych lub sercowych akordów fougère i orientalnych, gdzie jego dzika gorzkość kontrastuje z ciepłem głębszych nut.

Mięta to rozległy rodzaj ziół z rodziny jasnotowatych, obejmujący ponad 600 gatunków i odmian — od mięty pieprzowej i kłosowej po cytrusową i wodną. W perfumerii olejek miętowy jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych nut świeżości — charakterystyczny chłód zawdzięcza mentolowi, który aktywuje receptory temperatury zimna w skórze i błonach śluzowych. Stosowana głównie w głowie kompozycji, mięta otwiera zapachy z energetyczną, czystą intensywnością. Jest kluczowym składnikiem aromaterapii, fougère, akwatycznych i świeżych zapachów sportowych. Różne gatunki mięty mają wyraźnie odmienne profile — pieprzowa jest chłodniejsza i bardziej medyczna, kłosowa łagodniejsza i słodsza.

Szałwia muszkatołowa to gatunek spokrewniony z szałwią lekarską, lecz o zupełnie odmiennym, bardziej złożonym profilu zapachowym. Jej olejek eteryczny zawiera linalol, octan linalolu i sklarenol — związki nadające mu kwiatowy, ziołowy, lekko muszkatowy i piżmowy charakter. Roślina uprawiana jest głównie we Francji, Rosji i basenie Morza Śródziemnego, a jej absolue cenione jest jako surowiec do wyrobu damskich perfum kwiatowo-orientalnych. Szałwia muszkatołowa jest też prekursorem sklarenolu — syntetycznego surowca o nutach ambrowych, szeroko stosowanego we współczesnej perfumerii.

Australijskie drzewo sandałowe (Santalum spicatum) rośnie w zachodniej Australii i stanowi coraz ważniejszy surowiec perfumeryjny w dobie ograniczonej dostępności indyjskiego sandałowca. W porównaniu do Santalum album profil aromatu jest mniej kremowy, bardziej ziemisty i suchy — z wyraźną terpentynową podnutą i roślinną ostrością. Australia rozwinęła znaczące uprawy sandałowca specjalnie na potrzeby branży perfumeryjnej, co czyni ją bardziej zrównoważonym źródłem niż często nielegalne pozyskiwanie drewna z lasów indyjskich. Australijski sandałowiec doskonale sprawdza się w nowoczesnych, minimalistycznych kompozycjach drzewnych i aquatycznych.

Wanilia pochodzi z pnącej orchidei Vanilla planifolia, uprawianej pierwotnie przez Azteków w Meksyku, a dziś produkowanej głównie na Madagaskarze i Tahiti. Jej charakterystyczny zapach pochodzi przede wszystkim z waniliny — organicznego aldehydu nadającego wanilii słodką, kremową głębię. W perfumerii wanilia jest jednym z najczęściej stosowanych składników na świecie — pojawia się zarówno jako naturalna absolutna, jak i syntetyczna wanilina lub jej pochodne, znacznie intensywniejsze od oryginału. Stanowi niezrównaną bazę dla kompozycji orientalnych, gourmand i kwiatowych, nadając im ciepło, miękkość i trwałość. Naturalny strąk wanilii nie pachnie przy zbiorze — charakterystyczny aromat rozwija się dopiero podczas wielomiesięcznego procesu fermentacji i suszenia.

Piżmo to jedna z najstarszych i najbardziej fundamentalnych nut zapachowych w historii perfumerii. Naturalnie pozyskiwane z gruczołu brzusznego samca piżmowca syberyjskiego (Moschus moschiferus), ma głęboki, zwierzęcy, ciepły i skórowy zapach. Ze względu na ochronę tego zagrożonego gatunku, naturalne piżmo zwierzęce jest praktycznie nieużywane we współczesnej perfumerii komercyjnej -- zastąpione przez szeroką rodzinę syntetycznych związków muskusowych. Piżmo pełni w kompozycjach perfumeryjnych funkcję fiksatora, wzmacniacza i ocieplającego fundamentu bazy. Jego historia sięga starożytnych szlaków jedwabnych, gdzie piżmo było cenniejsze wagowo od złota. Dziś słowo <<piżmo>> w kontekście perfumeryjnym niemal zawsze odnosi się do jego syntetycznych odpowiedników.